mGrodzisk

Historia

Kolej w Grodzisku: dworzec PKP i WKD

Grodzisk ma kolej od 14 czerwca 1845 roku, gdy otwarto pierwszy odcinek Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej – z Warszawy do Grodziska. Od 1927 roku dojeżdża tu też elektryczna kolejka EKD, dziś WKD.[1][2]

Droga Żelazna Warszawsko-Wiedeńska

14 czerwca 1845 roku otwarto pierwszy ukończony odcinek Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej: z Warszawy do Grodziska.[1]

Rok później, w 1846 roku, obok stacji powstała willa „Foksal” – według projektu Teofila Schüllera, jako „dom zajezdny z wygodami” dla podróżnych, z pokojami gościnnymi dla letników, poczekalnią, kasami biletowymi i restauracją. Kolej sprawiła, że Grodzisk stał się letniskiem dla Warszawy (zob. historia miasta).[5]

Dworzec w stylu dworkowym

Obecny budynek dworca wzniesiono w latach 1922–1924 na miejscu zniszczonego w I wojnie światowej, według projektu sekcji architektonicznej Warszawskiej Dyrekcji Kolejowej. Album miasta nazywa go jednym z najpiękniejszych przykładów stylu dworkowego w budynkach użyteczności publicznej.[3][5]

Dworzec jest zabytkiem (nr rej. A-787 z 26.03.2008). Remontowano go w latach 90. XX wieku i w 2016 roku, razem z tunelem. Na dobę korzysta z niego 10–12 tysięcy pasażerów. Przy dworcu stoi pomnik kolejarza – nawiązanie do kolejarskich tradycji miasta.[3][6]

EKD, czyli dzisiejsza WKD

11 grudnia 1927 roku ruszyły przewozy Elektrycznych Kolei Dojazdowych – pierwszej w Polsce normalnotorowej, zelektryfikowanej linii kolejowej – z Warszawy do Grodziska. 15 kwietnia 1951 roku przedsiębiorstwo przemianowano na Warszawską Kolej Dojazdową.[2]

Końcowa stacja linii to Grodzisk Mazowiecki Radońska przy ul. Radońskiej, otwarta w 1927 roku i oddana po przebudowie 20 lutego 2023 roku. W Grodzisku, przy ul. Batorego 23, jest też siedziba spółki WKD.[2][4]

Oś czasu

  1. 14 czerwca 1845Pierwszy pociąg Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej do Grodziska.[1]
  2. 1846Przy stacji staje willa „Foksal” – dom zajezdny dla podróżnych.[5]
  3. 1922–1924Budowa obecnego dworca w stylu dworkowym.[3]
  4. 11 grudnia 1927Ruszają Elektryczne Koleje Dojazdowe (dziś WKD).[2]
  5. 1951EKD zmienia nazwę na Warszawska Kolej Dojazdowa.[2]
  6. 20 lutego 2023Otwarcie przebudowanej stacji WKD Grodzisk Radońska.[4]

Na miejscu dziś

  • Dworzec PKP w stylu dworkowym, z którego korzysta 10–12 tysięcy pasażerów na dobę (2024); obok – pomnik kolejarza.[3][6]
  • WKD: stacja końcowa Grodzisk Mazowiecki Radońska, ul. Radońska.[4]
Jak dojść

Często pytacie

Kolej w Grodzisku: dworzec PKP i WKD: pytania

2 pytania

Od kiedy do Grodziska jeździ pociąg?

Od 14 czerwca 1845 roku – wtedy otwarto odcinek Warszawa–Grodzisk Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej. Kolejka EKD (dziś WKD) jeździ od 11 grudnia 1927 roku.

Czy dworzec w Grodzisku jest zabytkiem?

Tak. Budynek z lat 1922–1924 jest wpisany do rejestru zabytków (A-787 z 26 marca 2008 roku).

Źródła

  1. Historia miasta – „Poznaj Grodzisk”, Poczekalnia PKP – Ośrodek Kultury Gminy Grodzisk Mazowiecki
  2. Warszawska Kolej Dojazdowa – Wikipedia
  3. Grodzisk Mazowiecki (stacja kolejowa) – Wikipedia
  4. Grodzisk Mazowiecki Radońska – Wikipedia
  5. Album o Grodzisku Mazowieckim – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
  6. Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim

Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.