mGrodzisk

Historia

II wojna światowa w Grodzisku Mazowieckim

Wojna dotarła do Grodziska 1 września 1939 roku, gdy niemieckie lotnictwo zbombardowało miasto. Okupacja niemiecka trwała do 17 stycznia 1945 roku.[1]

Wrzesień 1939

Pierwszego dnia wojny niemieckie lotnictwo nalatało na Grodzisk. Zniszczono budynki w śródmieściu, roztrzaskano pomnik Wolności stojący na rynku, a na cmentarzu parafialnym rozbito groby. Według Wikipedii pierwsza publiczna egzekucja – 11 osób – odbyła się 20 września 1939 roku w garbarni „Natalin”.[1][2]

Okupacja, getto i konspiracja

Mieszkańcy żyli w strachu, głodzie i biedzie, bez pracy i dostępu do nauki; dochodziło do aresztowań, łapanek i egzekucji. Niemal od razu po wkroczeniu okupanci zaczęli realizować plan eksterminacji ludności żydowskiej – w grudniu 1940 roku utworzono getto, a w lutym 1941 roku jego mieszkańców przesiedlono do Warszawy (szerzej: getto w Grodzisku).[1][3]

Zaprzysiężeni członkowie Armii Krajowej prowadzili akcje dywersyjne i zbrojne przeciw okupantowi, uprawiali sabotaż i utrudniali pracę aparatu administracyjnego. Źródła, z których korzystano, nie podają nazwy obwodu AK ani liczby żołnierzy.[1]

Styczeń 1945

Dzień przed zakończeniem okupacji, 16 stycznia 1945 roku, miasto zbombardowali radzieccy lotnicy; zginęło blisko 300 osób zebranych na rynku w dzień targowy. Okupacja skończyła się 17 stycznia 1945 roku, gdy do Grodziska weszła dywizja piechoty 61 Armii I Frontu Białoruskiego.[1][2]

Pamięć

Miejskie uroczystości rocznicowe prowadzą pod pomnik Wolności i Zwycięstwa oraz do pomnika w Miejscu Straceń na placu Wolności (zob. Miejsce Straceń).[4]

Oś czasu

  1. 1 września 1939Niemieckie lotnictwo bombarduje Grodzisk.[1]
  2. 20 września 1939Pierwsza publiczna egzekucja 11 osób w garbarni „Natalin”.[2]
  3. 1 grudnia 1940Niemcy tworzą w Grodzisku getto.[3]
  4. 16 stycznia 1945Radzieckie bombardowanie miasta, blisko 300 ofiar na rynku.[1][2]

Często pytacie

II wojna światowa w Grodzisku Mazowieckim: pytania

2 pytania

Kiedy skończyła się okupacja niemiecka w Grodzisku Mazowieckim?

17 stycznia 1945 roku, gdy do miasta weszła dywizja 61 Armii I Frontu Białoruskiego.

Co działo się w Grodzisku 1 września 1939?

Niemieckie lotnictwo zbombardowało miasto: zniszczono budynki w śródmieściu i pomnik Wolności na rynku.

Źródła

  1. Historia miasta – „Poznaj Grodzisk”, Poczekalnia PKP – Ośrodek Kultury Gminy Grodzisk Mazowiecki
  2. Grodzisk Mazowiecki – Wikipedia
  3. Getto w Grodzisku Mazowieckim – Wikipedia
  4. Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim

Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.