mGrodzisk

Generał brygady, komendant główny Armii Krajowej · 1898–1946

Leopold Okulicki

Leopold Okulicki „Niedźwiadek” (1898–1946) – generał brygady, od października 1944 roku komendant główny Armii Krajowej, która z jego rozkazu została rozwiązana 19 stycznia 1945 roku. W marcu 1945 roku aresztowało go NKWD, a w Moskwie skazano go w procesie szesnastu. Z Grodziskiem Mazowieckim łączy go ostatnia kwatera w mieście, ulica i tablica pamiątkowa.[1][2]

Ostatni komendant Armii Krajowej

Urodził się 12 listopada 1898 roku w Bratucicach. Po upadku powstania warszawskiego gen. Tadeusz Bór-Komorowski mianował go 1 października 1944 roku komendantem głównym AK; władze w Londynie uznały go najpierw za pełniącego obowiązki, a 21 grudnia 1944 roku prezydent Władysław Raczkiewicz powołał go na to stanowisko formalnie.[1]

Wobec ofensywy sowieckiej 19 stycznia 1945 roku Okulicki rozwiązał Armię Krajową własnym rozkazem, zwalniając żołnierzy z przysięgi. Od lipca 1944 roku był też komendantem organizacji „NIE”, która miała przejąć część struktur podziemia.[1]

Aresztowanie i śmierć

Na przełomie 27 i 28 marca 1945 roku zaproszono go wraz z członkami Delegatury Rządu na rozmowy do Pruszkowa; została to prowokacja NKWD. Okulicki i piętnastu innych działaczy podziemia trafili do Moskwy, a 21 czerwca 1945 roku w procesie szesnastu skazano go na 10 lat więzienia – najwyższy wyrok wśród oskarżonych.[1]

Władze ZSRR ogłosiły po latach, że zmarł 24 grudnia 1946 roku w więzieniu na Łubiance. Inna wersja mówi o śmierci w szpitalu więziennym na Butyrkach, a dwaj współoskarżeni twierdzili, że został zamordowany; okoliczności śmierci pozostają więc sporne.[1]

Pamięć w Grodzisku

Publikacja Urzędu Miejskiego wymienia go wśród osób upamiętnionych po 1989 roku jako jedną z pierwszych decyzji nowych władz miasta. Uchwała nr 38/VII/90 Rady Miejskiej z 19 września 1990 roku przewidywała tablicę pamiątkową i zmianę nazwy ulicy, która wcześniej nosiła imię gen. Karola Świerczewskiego – dziś jest to ulica gen. L. Okulickiego.[2]

Tablicę odsłonięto 20 grudnia 1990 roku w Parku Skarbków, w pobliżu ostatniej kwatery generała przy ul. Przejazdowej 8 (dom rodziny Redlów). W uroczystości uczestniczyła bratanica generała; tablicę wykonał i w części sfinansował Roman Reichert. Wśród obiektów upamiętniających generała w mieście Wikipedia wymienia też obelisk.[2][3]

Ulica gen. L. Okulickiego jest na liście ulic, których patroni wyjątkowo zaznaczyli swój związek z miastem; zestawienie całej grupy znajduje się w haśle Patroni ulic Grodziska.[2]

Oś czasu

  1. 12 listopada 1898W Bratucicach rodzi się Leopold Okulicki.[1]
  2. 19 stycznia 1945Gen. Okulicki rozwiązuje Armię Krajową.[1]
  3. noc z 27 na 28 marca 1945W nocy z 27 na 28 marca 1945 roku NKWD aresztuje Okulickiego i członków Delegatury Rządu po zaproszeniu na rozmowy do Pruszkowa.[1]
  4. 24 grudnia 1946Według komunikatów władz ZSRR zmarł w moskiewskim więzieniu gen. Okulicki.[1]
  5. 19 września 1990Rada Miejska w Grodzisku uchwałą nr 38/VII/90 postanawia uczcić gen. Okulickiego tablicą i nazwą ulicy.[2]
  6. 20 grudnia 1990W Parku Skarbków odsłonięto tablicę pamiątkową gen. Okulickiego.[2]

Często pytacie

Leopold Okulicki: pytania

3 pytania

Kiedy zmarł gen. Okulicki?

Według władz ZSRR 24 grudnia 1946 roku w moskiewskim więzieniu; okoliczności śmierci są sporne.

Co łączy gen. Okulickiego z Grodziskiem Mazowieckim?

W Grodzisku, przy ul. Przejazdowej 8, miał swoją ostatnią kwaterę. Od 1990 roku nosi jego imię ulica, a w Parku Skarbków odsłonięto tablicę pamiątkową.

Kto to był „Niedźwiadek”?

Pseudonim gen. Leopolda Okulickiego, ostatniego komendanta głównego Armii Krajowej.

Źródła

  1. Leopold Okulicki – Wikipedia
  2. Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
  3. Grodzisk Mazowiecki – Wikipedia

Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.