mGrodzisk

Miejscowość

Milanówek

Milanówek to miasto w powiecie grodziskim, które wyrosło z letniska z willami z przełomu XIX i XX wieku. Znane jest też z jedwabnictwa: w 1924 roku założono tu Centralną Doświadczalną Stację Jedwabniczą. Miastem jest od 1951 roku.[1][2]

Od wsi do letniska

Wieś Milanowo pojawia się w źródłach w 1350 roku jako Milonow; nazwa wywodzi się od imienia Milon lub Milan. Przez wieki była to niewielka szlachecka wieś, należąca do parafii w Żukowie.[1]

W 1899 roku majątek wykupił Michał Lasocki, który razem ze wspólnikami założył spółkę „Kozłowski-Lasocki i spółka” i rozparcelował grunty na letnisko. Zamożni warszawiacy budowali tu domy letniskowe, które z czasem zamieniały się w stałe wille. W 1908 roku powstało Milanowskie Towarzystwo Letnicze, z którego inicjatywy działał m.in. teatr letni i korty tenisowe. Wikipedia cytuje opis z epoki, który nazywa miejscowość miastem-ogrodem; dziś Milanówek razem z Brwinowem i Podkową Leśną należy do tzw. podwarszawskiego trójmiasta ogrodów.[1]

W okresie międzywojennym dominującą do dziś w starszej części miasta zabudowę stanowiły wille. Do rejestru zabytków wpisano 26 obiektów, a 388 przedwojennych willi i innych obiektów w środkowej części miasta objęto jako „zespół urbanistyczno-krajobrazowy”.[1]

Stolica polskiego jedwabnictwa

W 1924 roku w rodzinnej willi Józefina przy ul. Piasta 13 rodzeństwo Stanisława i Henryk Witaczkowie założyło Centralną Doświadczalną Stację Jedwabniczą. Według portalu Culture.pl stacja rozwinęła się w największą taką placówkę w Europie; prowadziła hodowle w całym kraju, szkoliła instruktorów, a jej zakład przemysłowy produkował tkaniny, m.in. dla wojska.[1][2]

W czasie okupacji pracownicy stacji rozmontowali maszyny do produkcji naturalnej przędzy, żeby nie przejęli ich Niemcy. Po wojnie otwarto w Milanówku Liceum Jedwabnicze, a w 1948 roku zakład upaństwowiono; później przekształcono go w Zakłady Jedwabiu Naturalnego „Milanówek”. Zarządzeniem ministra przemysłu lekkiego z 27 października 1951 roku utworzono też Instytut Jedwabiu Naturalnego z siedzibą w Milanówku (obowiązywało od 1 stycznia 1952 roku).[1][2][5]

Miasto

Gminę wiejską Milanówek przekształcono w miasto 1 stycznia 1951 roku. 1 lipca 1952 roku do miasta włączono m.in. Nową Wieś i Polesie oraz osiedle Parcele Milanówek, a od 31 grudnia 1961 roku Milanówek należał do powiatu grodziskomazowieckiego (wcześniej do pruszkowskiego). Od reformy z 1999 roku jest jedną z sześciu gmin powiatu grodziskiego.[1][3]

W czasie wojny w kościele św. Jadwigi przechowywano urnę z sercem Fryderyka Chopina. Po upadku powstania warszawskiego do Milanówka przeniosły się ważne organy Polskiego Państwa Podziemnego, co dało miastu przydomek „małego Londynu”. Od 2004 roku mieści się tu Archiwum Państwowe Dokumentacji Osobowej i Płacowej.[1]

Oś czasu

  1. 1350Pierwsza wzmianka o wsi Milonow (Milanówek).[1]
  2. 1899Michał Lasocki wykupuje majątek i zakłada spółkę parcelującą go na letnisko.[1]
  3. 1924Rodzeństwo Witaczków zakłada w Milanówku Centralną Doświadczalną Stację Jedwabniczą.[1][2]
  4. 1948Upaństwowienie zakładu jedwabniczego w Milanówku.[2]
  5. 27 października 1951Minister przemysłu lekkiego tworzy Instytut Jedwabiu Naturalnego z siedzibą w Milanówku.[5]
  6. 1 stycznia 1951Gmina wiejska Milanówek zostaje miastem.[3]
  7. 1 lipca 1952Do Milanówka włączono Nową Wieś, Polesie i osiedle Parcele Milanówek.[1][3]

Na miejscu dziś

Często pytacie

Milanówek: pytania

3 pytania

Od kiedy Milanówek jest miastem?

Gminę wiejską Milanówek przekształcono w miasto 1 stycznia 1951 roku. W 1952 roku powiększono jego granice o Nową Wieś, Polesie i osiedle Parcele Milanówek.

Dlaczego Milanówek jest znany z jedwabiu?

W 1924 roku Stanisława i Henryk Witaczkowie założyli tu Centralną Doświadczalną Stację Jedwabniczą, która uczyła hodowli jedwabników i produkowała tkaniny. W 1951 roku w Milanówku ulokowano też Instytut Jedwabiu Naturalnego.

Ilu mieszkańców ma Milanówek?

Według GUS na koniec 2024 roku Milanówek liczył 16 411 mieszkańców i miał około 13,4 km² powierzchni.

Źródła

  1. Milanówek – Wikipedia
  2. Spadochrony z jedwabiu, czyli o pracy motyli – Culture.pl (Instytut Adama Mickiewicza)
  3. Powiat grodziskomazowiecki – Wikipedia
  4. Milanówek w liczbach (dane GUS) – polskawliczbach.pl
  5. Zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z 27 października 1951 r. w sprawie utworzenia Instytutu Jedwabiu Naturalnego (Monitor Polski 1952, nr A-11, poz. 111) – Monitor Polski, Internetowy System Aktów Prawnych

Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.