mGrodzisk

Zabytek

Zespół willowy „Turczynek” w Milanówku

Turczynek to zespół willowy w Milanówku, przy ul. Brwinowskiej, tuż przy granicy z Podkową Leśną. Dwie okazałe wille ukończono w 1905 roku; zespół wpisano do rejestru zabytków w 1981 roku.[1][2]

Wille Wellischa

Teren Turczynka, położony między Podkową Leśną a Milanówkiem, kupił w 1898 roku Wilhelm Wellisch. Według artykułu w „Ciekawych miejscach” urodził się około 1853 roku w Morawskim Krumlovie, do ziem polskich sprowadził go krewny, a majątek zbił jako bliski współpracownik kolejowego potentata Jana Blocha. Wille postawił wspólnie z Jerzym Meyerem, z którym był spowinowacony.[2]

Dwie wille, oddalone od siebie o około 50 metrów i zwrócone ku sobie frontami, zaprojektował łódzki architekt Dawid Lande. „Przegląd Techniczny” z 1905 roku opisał je jako rezydencje letnie nadające się też do zamieszkania zimą. Budynki są eklektyczne, nawiązują do angielskiej architektury Arts and Crafts: mają wieżyczki, łamane dachy i szachulcową dekorację. Ukończono je w 1905 roku (rejestr zabytków podaje datę 1904).[1][2]

Wojny i szpital

W czasie I wojny światowej schronił się w Turczynku malarz Leon Wyczółkowski, przyjaciel syna Wellischa. W czasie II wojny stacjonowali tu żołnierze niemieccy, w 1945 roku – Armia Czerwona. Potem teren przekazano Związkowi Młodzieży Polskiej, a w latach 60. urządzono szpital.[2]

Według artykułu z 2007 roku szpital przeniesiono kilka lat wcześniej, a wille stały puste i niszczały; toczyła się debata o ich przyszłości, a konkurs wygrał projekt Związku Polskich Artystów Plastyków. Wikimedia Commons i Wikidata nazywają dziś obiekt „pozostałościami założenia willowego Turczynek”.[2][3]

Nazwa Turczynek dzisiaj

Turczynek jest też nazwą części miasta Milanówka; przy ulicy Turczynek znajdują się trzy boiska i skatepark.[4]

Oś czasu

  1. 1898Wilhelm Wellisch kupuje teren Turczynka.[2]
  2. 1905Ukończenie dwóch willi w Turczynku według projektu Dawida Lande.[2]
  3. 1960–1969W latach 60. XX wieku w willach Turczynka urządzono szpital.[2]
  4. 11 czerwca 1981Zespół willowy Turczynek wpisany do rejestru zabytków (nr 1181-A).[1]

Na miejscu dziś

  • Zespół willowy (wille I i II, park leśny, budynki mieszkalne) jest w rejestrze zabytków; wille widać na zdjęciach z Wikimedia Commons. Według opisu z 2007 roku budynki stały wtedy puste.[1][2][3]

Często pytacie

Zespół willowy „Turczynek” w Milanówku: pytania

3 pytania

Kto zbudował wille Turczynek w Milanówku?

Wille postawili Wilhelm Wellisch i Jerzy Meyer według projektu łódzkiego architekta Dawida Lande; ukończono je w 1905 roku.

Czy Turczynek w Milanówku jest zabytkiem?

Tak. Zespół willowy (wille I i II, park leśny i budynki mieszkalne) wpisano do rejestru zabytków 11 czerwca 1981 roku pod numerem 1181-A.

Co było w Turczynku w Milanówku w czasach PRL?

Po 1945 roku teren przekazano Związkowi Młodzieży Polskiej, a w latach 60. urządzono w willach szpital.

Źródła

  1. Zabytki w Milanówku – Wikipedia
  2. Zapomniane miejsca: Turczynek – Ciekawe Miejsca, nr 3 (czerwiec 2007), tekst Danuty Maciejewskiej, 2007-06
  3. Category:Turczynek estate in Milanówek – Wikimedia Commons
  4. Milanówek – Wikipedia

Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.