mGrodzisk

Zabytek

Grodziskie Zakłady Farmaceutyczne „Polfa” (dawna „octówka”)

Grodziskie Zakłady Farmaceutyczne „Polfa” to dawny zakład w Grodzisku, nazywany popularnie „octówką”. Wywodził się z fabryki octu i esencji octowej z końca XIX wieku, po wojnie został upaństwowiony, a w latach 90. XX wieku wszedł w skład węgierskiego koncernu Gedeon Richter.[1][2]

Od fabryki octu do zakładów chemicznych

Według lokalnego bloga o historii miasta w 1885 roku w sąsiedztwie fabryki tasiemek powstała fabryka octu i esencji octowej, którą kierował Georg Krell, pochodzący – podobnie jak Edward Hempel – z Saksonii. Zakład nazywano „octówką”. „Metamorfoza miasta” opisuje późniejsze Grodziskie Zakłady Farmaceutyczne jako kontynuację powstałej pod koniec XIX wieku fabryki chemicznej „G. Krell i S-ka”, zwanej „octówką”. Wikipedia pisze natomiast o założeniu zakładu na początku XX wieku, więc źródła różnią się co do początków; publikacja miejska i blog wskazują na czas wcześniejszy.[1][2][3]

Opracowanie powiatu wśród zakładów przemysłowych Grodziska wymienia Zakłady Chemiczne „Grodzisk”, czyli obecną Polfę (Gedeon Richter). W 1945 roku zakład przeszedł pod zarząd państwowy, a w 1948 roku na własność państwa.[1][4]

Skutki dla środowiska

W powszechnym odczuciu mieszkańców „Polfa” była u progu lat 90. głównym trucicielem miasta, a w 1989 roku znajdowała się na liście 80 najbardziej uciążliwych dla środowiska zakładów w kraju. Najbardziej odczuwały to Łąki, dzielnica sąsiadująca z zakładem: grunt był skażony chemikaliami tak, że nie dało się uprawiać ogródków, a w przydomowych studniach nie było wody zdatnej do picia – władze miasta zorganizowały dostawy beczkowozami. Wyziewy utrudniały mieszkańcom oddychanie i niszczyły tynki, dachy i rynny pobliskich domów.[1]

Dzięki pomocy World Environment Center z Nowego Jorku i Ministerstwa Ochrony Środowiska znaczną część inwestycji proekologicznych zrealizowano w stosunkowo krótkim czasie. Zakład za 700 tys. dolarów zainstalował suszarnię szwajcarskiej firmy Glatt, która oczyściła atmosferę z metanolu w ok. 80% i pozwoliła odzyskiwać rozpuszczalniki; poprawiono też odprowadzanie ścieków.[1]

Gedeon Richter

22 kwietnia 1997 roku wmurowano akt erekcyjny pod budowę nowego zakładu „Polfy”. Wraz z tą inwestycją przedsiębiorstwo weszło w skład węgierskiego koncernu Gedeon Richter, a zakład rozbudowano i unowocześniono. W nowym biurowcu Gedeon Richter Polska urządzono ekspozycję poświęconą historii przedsiębiorstwa. Zakładowa orkiestra „Polfy” prowadziła przez lata miejskie pochody rocznicowe (zob. Miejsce Straceń).[1]

Oś czasu

  1. koniec XIX wiekuPowstaje fabryka chemiczna „G. Krell i S-ka” – grodziska „octówka”.[1]
  2. 1945Zakład dawnej „octówki” przechodzi pod zarząd państwowy.[1]
  3. 1948Zakład zostaje własnością państwa.[1]
  4. 1989GZF „Polfa” na liście 80 najbardziej uciążliwych dla środowiska zakładów w Polsce.[1]
  5. 22 kwietnia 1997Akt erekcyjny pod nowy zakład „Polfy”; przedsiębiorstwo wchodzi w skład koncernu Gedeon Richter.[1]

Na miejscu dziś

  • W zakładzie działa dziś Gedeon Richter Polska; w biurowcu urządzono ekspozycję o historii przedsiębiorstwa, a po dawnej nazwie zostało potoczne określenie „Polfa”.[1]

Często pytacie

Grodziskie Zakłady Farmaceutyczne „Polfa” (dawna „octówka”): pytania

2 pytania

Skąd nazwa „octówka” w Grodzisku?

Tak potocznie nazywano zakład, który wywodził się z XIX-wiecznej fabryki octu i esencji octowej „G. Krell i S-ka”.

Od kiedy Polfa Grodzisk należy do Gedeon Richter?

Według „Metamorfozy miasta” zakład wszedł w skład koncernu Gedeon Richter w związku z nową inwestycją, której akt erekcyjny wmurowano 22 kwietnia 1997 roku.

Źródła

  1. Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
  2. „Tasiemkowa” – czyli o pierwszym zakładzie przemysłowym w Grodzisku – Grodzisk Mazowiecki (blog „Grodziszczanin”)
  3. Grodzisk Mazowiecki – Wikipedia
  4. Historia powiatu – Powiat Grodziski

Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.