Fabryka tasiemek Hempla, zwana przez mieszkańców „Tasiemkową”, powstała w 1881 roku jako pierwszy zakład przemysłowy w dzisiejszych granicach Grodziska. Założył ją przedsiębiorca z Saksonii Edward (Eduard Georg) Hempel.[1][2][3]
Saksończyk pod Warszawą
Edward Hempel studiował inżynierię mechaniczną w Dreźnie a potem pracował w rodzinnym przedsiębiorstwie z Pulsnitz (blog podaje, że od 1868 roku, niemiecka Wikipedia – od 1872). Według lokalnego bloga o historii miasta zachęciła go do założenia fabryki w Grodzisku kolej i możliwość eksportu na rosyjski rynek, a do tego tanie grunty rozparcelowanego majątku Wólka Grodziska tuż przy torach. Niemiecka Wikipedia potwierdza, że w 1881 roku powstała w Grodzisku pod Warszawą, w zaborze rosyjskim, fabryka pod tą samą firmą co zakład saksoński.[1][2]
Datę potwierdzają opracowania o historii miasta: Wikipedia zapisuje na 1881 rok parcelację Jordanowic przez hr. Skarbka i uruchomienie pierwszej fabryki, a strona Ośrodka Kultury pisze, że w tym roku do Grodziska zawitał przemysł (zob. historia miasta i Grodzisk jako letnisko).[3][4]
Zakład i jego koniec
W 1884 roku fabryka zatrudniała 141 robotników przy 130 warsztatach tkackich napędzanych dwiema maszynami parowymi o łącznej mocy 44 KM. Przerabiano w niej przędzę na tasiemki, a później wytwarzano także wycieraczki i chodniki. W 1885 roku obok powstała fabryka octu, późniejsza „octówka” (zob. Grodziskie Zakłady Farmaceutyczne „Polfa” (dawna „octówka”)).[1]
Fabrykę rozbudowano o bocznicę kolejową i nowe budynki, a w 1903 roku pracowało tu 326 osób. Po śmierci Hempla w 1904 roku interesy prowadziła rodzina, w spółce akcyjnej „Chr. Hempel, Wdowa i Syn”. Kroniki notują strajki w latach 1905–1907. Działalność zakończyła I wojna światowa, głównie przez utratę dostępu do rosyjskiego rynku. Źródła różnią się co do miejsca śmierci Hempla (blog podaje Ohorn, niemiecka Wikipedia Monachium).[1][2]
Oś czasu
Często pytacie
Fabryka tasiemek Hempla („Tasiemkowa”): pytania
2 pytania
Co to była „Tasiemkowa” w Grodzisku?
Potoczna nazwa fabryki tasiemek założonej w 1881 roku przez Edwarda Hempla – pierwszego zakładu przemysłowego w dzisiejszych granicach Grodziska.
Kto założył pierwszą fabrykę w Grodzisku Mazowieckim?
Edward (Eduard Georg) Hempel z Saksonii, w 1881 roku.
Źródła
- „Tasiemkowa” – czyli o pierwszym zakładzie przemysłowym w Grodzisku – Grodziszczanin (blog), 2015
- Georg Hempel (Politiker, 1847) – Wikipedia (niem.)
- Grodzisk Mazowiecki – Wikipedia
- Historia miasta – „Poznaj Grodzisk”, Poczekalnia PKP – Ośrodek Kultury Gminy Grodzisk Mazowiecki
Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.