mGrodzisk

Miejsce

Plac Króla Zygmunta Starego

Plac Króla Zygmunta Starego to plac w centrum Grodziska, przy którym stoją kościół św. Anny i kaplica Świętego Krzyża. Nosi imię króla, który w 1522 roku nadał miastu prawa miejskie; w historii miał też inne nazwy, m.in. plac Legionów i plac Dzierżyńskiego.[1][2][3]

Nazwy placu

Muzeum Getta Warszawskiego, opisując granice grodziskiego getta z lat 1940–1941, podaje, że obejmowało ono m.in. plac Legionów, czyli dzisiejszy plac Króla Zygmunta Starego, oraz plac Piłsudskiego, dziś plac Wolności.[3]

W czasach Polski Ludowej plac nosił imię Feliksa Dzierżyńskiego. Zmiana nazwy należała do pierwszych decyzji Rady Miejskiej I kadencji (1990–1994): plac przemianowano wtedy na plac Zygmunta Starego, a patronem uczczono króla, który w 1522 roku nadał Grodziskowi prawa miejskie (zob. prawa miejskie 1522). Pełna nazwa brzmi dziś „plac Króla Zygmunta Starego”.[2]

W 2009 roku radni nadali imię Jana Pawła II wydzielonej części placu, między ul. Sienkiewicza a murem kościoła św. Anny; na murze kościoła umieszczono tablice z myślami papieża.[2]

Kościół i kaplica

Dominantą placu jest późnobarokowy kościół św. Anny, ufundowany przez Mokronowskich pod koniec XVII wieku. Obok stoi barokowa kaplica Świętego Krzyża z 1713 roku, którą w nocy z 15 na 16 listopada 1995 roku przewieziono tu z rejonu skrzyżowania ulic Kościuszki i Sienkiewicza, przy okazji przebudowy skrzyżowania.[1][2][5][6]

Wikipedia wymienia przy placu także grodziski Dom Rzemiosła. Zabudowa placu objęta jest ochroną konserwatorską: według „Metamorfozy miasta” ochronie podlegają place Wolności i Zygmunta Starego oraz fragmenty pierzei sąsiednich ulic.[1][2]

Przebudowa placu

Autorzy „Metamorfozy miasta” (2018) zapowiadali rewitalizację centrum, która przyniesie częściową zmianę wyglądu placu i zabudowy przy kościele. W czerwcu 2021 roku urząd miejski przedstawił koncepcję: kostka granitowa przed kościołem, zachowanie zdrowych drzew, przesunięcie zatoki autobusowej i nowy układ parkingów.[2][7]

24 marca 2022 roku podpisano umowę na przebudowę północnej części placu, parkingu i małej architektury przy ul. Żyrardowskiej i Sienkiewicza. Zakres obejmował nowe nawierzchnie placu i chodników, remont schodów i azylu dla pieszych, ławki, stojaki rowerowe, nasadzenia oraz instalacje: kanalizację deszczową, oświetlenie i energetykę. Wynagrodzenie wykonawcy wyniosło 1 898 419,59 zł brutto, a termin – 180 dni. Prace wpisały się w przygotowania do obchodów 500-lecia Grodziska i w szerszy program rewitalizacji centrum (por. rewitalizację z 2012 roku).[4][7]

Oś czasu

  1. 1522Zygmunt I Stary nadaje Grodziskowi prawa miejskie – od jego imienia plac wziął obecną nazwę.[2]
  2. 1 grudnia 1940Utworzenie getta obejmującego m.in. plac Legionów, dziś plac Króla Zygmunta Starego.[3][8]
  3. 15/16 listopada 1995Kaplica Świętego Krzyża zostaje przewieziona na plac przy kościele św. Anny.[1][2]
  4. 29 kwietnia 2009Rada Miejska nadaje imię Jana Pawła II części placu przy kościele św. Anny.[2]
  5. 24 marca 2022Podpisanie umowy na przebudowę północnej części placu Króla Zygmunta Starego.[4]

Na miejscu dziś

  • Plac przy ul. Żyrardowskiej i Sienkiewicza: kościół św. Anny, kaplica Świętego Krzyża, lokale handlowo-usługowe i Dom Rzemiosła.[1]
  • Obok placu leży plac Wolności, przebudowany i otwarty ponownie 21 sierpnia 2022 roku.[1][9]

Często pytacie

Plac Króla Zygmunta Starego: pytania

3 pytania

Jak dawniej nazywał się plac Zygmunta Starego w Grodzisku?

W czasie wojny funkcjonowała nazwa plac Legionów, w czasach PRL – plac Dzierżyńskiego. Obecną nazwę nadano na początku lat 90. XX wieku.

Co stoi na placu Zygmunta Starego w Grodzisku?

Kościół św. Anny i kaplica Świętego Krzyża z 1713 roku, przeniesiona tu w 1995 roku, a także lokale handlowo-usługowe i Dom Rzemiosła.

Skąd nazwa plac Króla Zygmunta Starego?

Od króla Zygmunta I Starego, który w 1522 roku nadał Grodziskowi prawa miejskie.

Źródła

  1. Plac Króla Zygmunta Starego – Wikipedia
  2. Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
  3. Wiele osób wciąż nie wie, że tu było getto… (Anna Kilian) – Muzeum Getta Warszawskiego
  4. Podpisanie umowy na przebudowę północnej części Placu Króla Zygmunta Starego – Gmina Grodzisk Mazowiecki (kopia w Internet Archive), 2022-03-24
  5. Kościół św. Anny w Grodzisku Mazowieckim – Wikipedia
  6. Kaplica pw. Świętego Krzyża w Grodzisku Mazowieckim – Wikipedia
  7. Plac Zygmunta Starego przejdzie modernizację. Zobacz jak będzie wyglądał – Grodzisk News, 2021-06-29
  8. Getto w Grodzisku Mazowieckim – Wikipedia
  9. Plac Wolności w Grodzisku Mazowieckim – Wikipedia

Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.