Plac Króla Zygmunta Starego to plac w centrum Grodziska, przy którym stoją kościół św. Anny i kaplica Świętego Krzyża. Nosi imię króla, który w 1522 roku nadał miastu prawa miejskie; w historii miał też inne nazwy, m.in. plac Legionów i plac Dzierżyńskiego.[1][2][3]
Nazwy placu
Muzeum Getta Warszawskiego, opisując granice grodziskiego getta z lat 1940–1941, podaje, że obejmowało ono m.in. plac Legionów, czyli dzisiejszy plac Króla Zygmunta Starego, oraz plac Piłsudskiego, dziś plac Wolności.[3]
W czasach Polski Ludowej plac nosił imię Feliksa Dzierżyńskiego. Zmiana nazwy należała do pierwszych decyzji Rady Miejskiej I kadencji (1990–1994): plac przemianowano wtedy na plac Zygmunta Starego, a patronem uczczono króla, który w 1522 roku nadał Grodziskowi prawa miejskie (zob. prawa miejskie 1522). Pełna nazwa brzmi dziś „plac Króla Zygmunta Starego”.[2]
W 2009 roku radni nadali imię Jana Pawła II wydzielonej części placu, między ul. Sienkiewicza a murem kościoła św. Anny; na murze kościoła umieszczono tablice z myślami papieża.[2]
Kościół i kaplica
Dominantą placu jest późnobarokowy kościół św. Anny, ufundowany przez Mokronowskich pod koniec XVII wieku. Obok stoi barokowa kaplica Świętego Krzyża z 1713 roku, którą w nocy z 15 na 16 listopada 1995 roku przewieziono tu z rejonu skrzyżowania ulic Kościuszki i Sienkiewicza, przy okazji przebudowy skrzyżowania.[1][2][5][6]
Wikipedia wymienia przy placu także grodziski Dom Rzemiosła. Zabudowa placu objęta jest ochroną konserwatorską: według „Metamorfozy miasta” ochronie podlegają place Wolności i Zygmunta Starego oraz fragmenty pierzei sąsiednich ulic.[1][2]
Przebudowa placu
Autorzy „Metamorfozy miasta” (2018) zapowiadali rewitalizację centrum, która przyniesie częściową zmianę wyglądu placu i zabudowy przy kościele. W czerwcu 2021 roku urząd miejski przedstawił koncepcję: kostka granitowa przed kościołem, zachowanie zdrowych drzew, przesunięcie zatoki autobusowej i nowy układ parkingów.[2][7]
24 marca 2022 roku podpisano umowę na przebudowę północnej części placu, parkingu i małej architektury przy ul. Żyrardowskiej i Sienkiewicza. Zakres obejmował nowe nawierzchnie placu i chodników, remont schodów i azylu dla pieszych, ławki, stojaki rowerowe, nasadzenia oraz instalacje: kanalizację deszczową, oświetlenie i energetykę. Wynagrodzenie wykonawcy wyniosło 1 898 419,59 zł brutto, a termin – 180 dni. Prace wpisały się w przygotowania do obchodów 500-lecia Grodziska i w szerszy program rewitalizacji centrum (por. rewitalizację z 2012 roku).[4][7]
Oś czasu
- 1522Zygmunt I Stary nadaje Grodziskowi prawa miejskie – od jego imienia plac wziął obecną nazwę.[2]
- 1 grudnia 1940Utworzenie getta obejmującego m.in. plac Legionów, dziś plac Króla Zygmunta Starego.[3][8]
- 15/16 listopada 1995Kaplica Świętego Krzyża zostaje przewieziona na plac przy kościele św. Anny.[1][2]
- 29 kwietnia 2009Rada Miejska nadaje imię Jana Pawła II części placu przy kościele św. Anny.[2]
- 24 marca 2022Podpisanie umowy na przebudowę północnej części placu Króla Zygmunta Starego.[4]
Na miejscu dziś
Często pytacie
Plac Króla Zygmunta Starego: pytania
3 pytania
Jak dawniej nazywał się plac Zygmunta Starego w Grodzisku?
W czasie wojny funkcjonowała nazwa plac Legionów, w czasach PRL – plac Dzierżyńskiego. Obecną nazwę nadano na początku lat 90. XX wieku.
Co stoi na placu Zygmunta Starego w Grodzisku?
Kościół św. Anny i kaplica Świętego Krzyża z 1713 roku, przeniesiona tu w 1995 roku, a także lokale handlowo-usługowe i Dom Rzemiosła.
Skąd nazwa plac Króla Zygmunta Starego?
Od króla Zygmunta I Starego, który w 1522 roku nadał Grodziskowi prawa miejskie.
Źródła
- Plac Króla Zygmunta Starego – Wikipedia
- Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
- Wiele osób wciąż nie wie, że tu było getto… (Anna Kilian) – Muzeum Getta Warszawskiego
- Podpisanie umowy na przebudowę północnej części Placu Króla Zygmunta Starego – Gmina Grodzisk Mazowiecki (kopia w Internet Archive), 2022-03-24
- Kościół św. Anny w Grodzisku Mazowieckim – Wikipedia
- Kaplica pw. Świętego Krzyża w Grodzisku Mazowieckim – Wikipedia
- Plac Zygmunta Starego przejdzie modernizację. Zobacz jak będzie wyglądał – Grodzisk News, 2021-06-29
- Getto w Grodzisku Mazowieckim – Wikipedia
- Plac Wolności w Grodzisku Mazowieckim – Wikipedia
Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.