Henryk Stanisław Leon Skarbek (1839–1904) – hrabia, ziemianin i uczestnik powstania styczniowego. Pod koniec lat 60. XIX wieku kupił Jordanowice i Grodzisk, a w 1881 roku zaczął dzielić swój majątek na działki, co przyczyniło się do powstania letniska.[1][2][3]
Powstaniec i ziemianin
Skarbek brał udział w powstaniu styczniowym i był adiutantem Ludwika Mierosławskiego. Po upadku powstania represjonowały go władze carskie: więziono go na Pawiaku, w Cytadeli i w twierdzy Modlin, a wyszedł na wolność po interwencji ojca u cara. Był ziemianinem i dziedzicznym kuratorem Fundacji Skarbkowskiej; jego żoną była Aleksandra z Okęckich.[1][2]
Właściciel Grodziska i Jordanowic
Według serwisu „Dwory i Pałace Polski” i „Dziejów” majątek jordanowicki kupiono w listopadzie 1869 roku: najpierw nabył go Wolf Blanksztejn, który szybko odsprzedał go Skarbkowi. Informacja Ośrodka Kultury też podaje 1869 rok, a Wikipedia w haśle o mieście – rok 1865; źródła nie zgadzają się więc co do daty. W Jordanowicach urodził się w 1874 roku jego syn Aleksander.[2][3][4][6]
Skarbek wykorzystał sprzyjające warunki: najpierw otworzył swój park dla gości – dziś to Park Skarbków – a w 1881 roku zaczął parcelować majątek. Na sprzedanych działkach powstawały wille, takie jak „Radogoszcz” (szerzej: historia Grodziska). „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego” zapisał, że dobra grodziskie są własnością hr. Skarbka, który ma tu park i pomarańczarnię.[3][4][7]
Po śmierci Skarbka jego dzieci sprzedały dwór i park w 1911 roku Józefowi Jemiołkowskiemu. Dwór, który wcześniej należał do Mokronowskich (zob. Andrzej Mokronowski), dziś nazywa się Dworkiem Skarbków.[6]
Pamięć w Grodzisku
Imię Henryka Skarbka nosi ulica, a w parku nazwę „Henryk” otrzymał jeden z pomnikowych dębów – drzewa upamiętniają dawnych właścicieli miasta. Wydawnictwo Urzędu Miejskiego wymienia go wśród postaci, z którymi mieszkańcy łączą dzieje miasta.[5]
Oś czasu
- 1839Rodzi się Henryk Stanisław Leon Skarbek, późniejszy właściciel Grodziska i Jordanowic.[1]
- listopad 1869Henryk Skarbek kupuje majątek Jordanowice (jedno ze źródeł podaje rok 1865).[2][3][4]
- 1881Skarbek rozpoczyna parcelację majątku.[3][4]
- 1904Umiera Henryk Skarbek.[1]
- 1911Dzieci Skarbka sprzedają dwór i park w Jordanowicach.[6]
Często pytacie
Henryk Skarbek: pytania
3 pytania
Kim był Henryk Skarbek?
Hrabią i ziemianinem (1839–1904), uczestnikiem powstania styczniowego, od końca lat 60. XIX wieku właścicielem Jordanowic i Grodziska.
Kiedy Skarbek kupił Grodzisk?
Większość źródeł podaje rok 1869 (listopad); Wikipedia w haśle o mieście wymienia rok 1865.
Kiedy zaczęła się parcelacja Jordanowic?
W 1881 roku – wtedy Skarbek zaczął sprzedawać działki pod wille letniskowe.
Źródła
- Aleksander Skarbek – Wikipedia
- Aleksander Skarbek, polityk i społecznik – obrońca Lwowa – dzieje.pl (Maciej Ciechomski)
- Historia miasta – „Poznaj Grodzisk”, Poczekalnia PKP – Ośrodek Kultury Gminy Grodzisk Mazowiecki
- Grodzisk Mazowiecki – Wikipedia
- Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
- Dwór Grodzisk Mazowiecki-Jordanowice – Dwory i Pałace Polski
- Grodzisk – hasło w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego – Grodziszczanin (blog), cytat ze Słownika geograficznego Królestwa Polskiego
Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.