Dwór Skarbków to klasycystyczna rezydencja w dawnych Jordanowicach, dziś części Grodziska, wzniesiona przez Mokronowskich i rozbudowana w latach 1780–1782. Zachowały się w niej polichromie Jana Bogumiła Plerscha; od 2004 roku mieści się tu Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Tadeusza Bairda.[1][2][3]
Siedziba Mokronowskich
Mokronowscy, właściciele Grodziska, osiedlili się w sąsiednich Jordanowicach i wznieśli tam rodową siedzibę. Według katalogu malarstwa ściennego murowany dwór stanął w I połowie XVII wieku, a w latach 1780–1781 rozbudował go do obecnej, dwuskrzydłowej formy Andrzej Mokronowski (1713–1784), wojewoda mazowiecki, żonaty z Izabelą z Poniatowskich, siostrą króla Stanisława Augusta i wdową po hetmanie Janie Klemensie Branickim. Album miasta podaje, że klasycystyczny kształt dwór uzyskał w 1782 roku.[1][3][5]
Projektantem mógł być Sękowski – katalog nazywa go Józefem, a Wikipedia Janem. Wokół dworu założono rozległy ogród; katalog wymienia jako jego projektanta raz Charles-Pierre Coustou, raz Victora Louis, więc autorstwo pozostaje niejasne. Park im. hr. Skarbków był częścią ogrodów otaczających dwór (zob. Park Skarbków).[1][2][3]
Polichromie Plerscha
W latach 1782–1783 Jan Bogumił Plersch pokrył malowidłami ściany i strop ośmiobocznego gabinetu w ogrodowym skrzydle; zdobienia zachowały się też częściowo w sąsiednim salonie, dziś sali koncertowej. Album opowiada, że król sprzyjał tajnemu związkowi siostry z Mokronowskim i w prezencie przysłał swojego nadwornego malarza. Wikipedia obok Plerscha wymienia Antoniego Herliczkę.[1][2][3]
Malowidła zabezpieczano w 1950–1951 roku, remontowano w latach 1972–1974, a w 1992 roku ponownie zabezpieczono. Gruntowną konserwację i częściową restaurację w gabinecie i salonie przeprowadzono w latach 1999–2002 („Metamorfoza miasta” podaje 1998–2002).[1][6]
Skarbkowie, muzeum, szkoła
Od 1869 roku majątek należał do hrabiego Henryka Skarbka, po czym go parcelowano; od 1911 roku do Józefa Jemiołkowskiego, a po 1920 roku do Pawła Smoleńskiego. W 1953 roku dwór znacjonalizowano – mieściła się w nim Dyrekcja Okręgowa Szkolnictwa Zawodowego, technikum i szkoła krawiecka. Po 1956 roku, po remoncie, urządzono Muzeum Regionalne PTTK.[1][2][5]
Losy dworu w latach 90. źródła opisują różnie: katalog podaje, że po 1990 roku obiekt sprzedano prywatnemu właścicielowi i zaniedbano, „Metamorfoza miasta” – że miasto odkupiło go od PTTK, a instalująca się tam fundacja nie podołała remontowi, Wikipedia – że gmina przejęła dwór w 1999 roku. Po remoncie umieszczono w nim szkołę muzyczną, która istnieje od 1972 roku, a imię Tadeusza Bairda nosi od 1982 roku. Katalog podaje, że szkoła ma tu siedzibę od 2004 roku; w październiku 2000 roku gmina zawarła z ministerstwem kultury porozumienie o remoncie i finansowaniu szkoły.[1][2][6]
Oś czasu
- 1780–1781Andrzej Mokronowski rozbudowuje dwór w Jordanowicach do formy dwuskrzydłowej (album: przebudowa 1782).[1][3]
- 1782–1783Jan Bogumił Plersch maluje polichromie w gabinecie dworu.[1]
- 1869Majątek przechodzi na własność hrabiego Henryka Skarbka.[1][5]
- 21 września 1955Dwór trafia do rejestru zabytków.[2][4]
- 1956W dworze urządzono Muzeum Regionalne PTTK.[1][2]
- 1999–2002Remont generalny dworu i konserwacja polichromii.[1][2]
- 2004Siedzibą dworu zostaje szkoła muzyczna im. Tadeusza Bairda.[1][2]
Na miejscu dziś
- Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Tadeusza Bairda, ul. gen. Okulickiego 8. Zabytkowe wnętrza z polichromiami udostępniane są okazjonalnie do zwiedzania.[1][2]
Często pytacie
Dwór Skarbków (dworek w Jordanowicach): pytania
3 pytania
Co mieści się w dworku Skarbków w Grodzisku?
Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Tadeusza Bairda (od 2004 roku). Wcześniej, od lat 50. do 90. XX wieku, działało tu Muzeum Regionalne PTTK.
Jaki jest adres dworku Skarbków?
Wikipedia i wizytówka szkoły podają ul. gen. Leopolda Okulickiego 8; wykaz zabytków Grodziska wymienia dwór pod adresem ul. Parkowa 1.
Kto namalował polichromie w dworku Skarbków?
Jan Bogumił Plersch, nadworny malarz Stanisława Augusta, w latach 1782–1783. Wikipedia wymienia obok niego Antoniego Herliczkę.
Źródła
- Grodzisk Mazowiecki-Jordanowice – Dwór Mokronowskich / Skarbków (karta katalogu malarstwa ściennego) – Katalog malarstwa ściennego na Mazowszu, UKSW
- Dwór Skarbków – Wikipedia
- Album o Grodzisku Mazowieckim – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
- Zabytki Grodziska Mazowieckiego – Wikipedia
- Historia miasta – „Poznaj Grodzisk”, Poczekalnia PKP – Ośrodek Kultury Gminy Grodzisk Mazowiecki
- Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.