Budy Zosine to wieś sołecka w gminie Jaktorów, w powiecie grodziskim, około 3 km od Jaktorowa. Tu 29 września 1944 roku Niemcy rozbili Grupę AK „Kampinos”, a w 2021 roku we wsi mieszkało 336 osób.[1][2][3]
Budy Zosine – co słychać
Nazwa i dawne dzieje
Wieś bywała zapisywana jako Budy-Zosiny, Budy Zosiny lub Budy Zosińskie. W Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego „Budy” to nazwa znacznego obszaru po wyciętych lasach w powiecie błońskim; w jego obrębie wymieniono m.in. wieś Budy Zosina, w której naliczono 609 mieszkańców. W latach 1975–1998 miejscowość należała do województwa skierniewickiego.[1][2]
Ostatnia bitwa Grupy „Kampinos”
Pod koniec powstania warszawskiego, 27 września 1944 roku, Grupa „Kampinos” wymaszerowała z Puszczy Kampinoskiej i próbowała dotrzeć w Góry Świętokrzyskie. Dwa dni później, podczas próby przekroczenia linii kolejowej Warszawa – Żyrardów, została otoczona przez Niemców w rejonie Bud Zosinych i po całodziennej walce rozbita; straciła według Wikipedii ok. 150–200 poległych, ok. 120 rannych i 150 wziętych do niewoli. Wielu żołnierzom udało się jednak wyrwać z okrążenia.[1][3]
Wikipedia nazywa bitwę pod Jaktorowem prawdopodobnie największą bitwą partyzancką II wojny światowej na ziemiach polskich na zachód od Wisły. O okolicznościach bitwy i o samym Jaktorowie zob. Jaktorów, a o lasach, w których rozgrywały się walki – Puszcza Jaktorowska.[3]
Cmentarz i aleja lipowa
Cmentarz żołnierzy AK z Grupy „Kampinos” powstał we wsi w 1946 roku; większe prace porządkowe prowadzono w 1964 i 2004 roku. Według danych Narodowego Instytutu Dziedzictwa z 2017 roku we wsi znajduje się jeden obiekt w rejestrze zabytków: cmentarz z II wojny światowej (1939–1945), wpisany 22 grudnia 1992 roku.[1][2]
Do ochrony przyrody należy we wsi aleja lipowa Armii Krajowej, uznana za pomnik przyrody (skupisko drzew) 21 kwietnia 2016 roku według Centralnego Rejestru Form Ochrony Przyrody.[2]
Budy Zosine dziś
Wikipedia wspomina o mieszczącym się we wsi ośrodku Monaru, w którym osoby uzależnione od narkotyków leczą się metodą społeczności terapeutycznej, w budynku dawnej szkoły. Według GUS w 2024 roku we wsi było 50 podmiotów w rejestrze REGON, a od 1998 do 2021 roku liczba mieszkańców zmalała o 12,3%.[1][2]
Oś czasu
- 27 września 1944Grupa AK „Kampinos” wymaszerowuje z Puszczy Kampinoskiej w stronę Gór Świętokrzyskich.[1]
- 29 września 1944Niemcy okrążają i rozbijają Grupę „Kampinos” w rejonie Bud Zosinych.[1][3]
- 1946Powstaje cmentarz żołnierzy Grupy „Kampinos”.[1]
- 22 grudnia 1992Cmentarz z II wojny światowej wpisany do rejestru zabytków.[2]
- 21 kwietnia 2016Aleja lipowa Armii Krajowej zostaje pomnikiem przyrody.[2]
Na miejscu dziś
Na co dzień: Budy Zosine
- Śmieci: harmonogram wywozu odpadów dla Twojego adresu i PSZOK.
- Nieruchomości: ceny działek i domów w gminie, sprawdź działkę i pozwolenia na budowę.
- Urząd i sprawy: załatw sprawę w urzędzie gminy, awarie i wyłączenia, pogoda.
Często pytacie
Budy Zosine: pytania
4 pytania
Gdzie leżą Budy Zosine?
W gminie Jaktorów w powiecie grodziskim, około 3 km od Jaktorowa i około 9,5 km od Grodziska Mazowieckiego.
Co wydarzyło się w Budach Zosinych w 1944 roku?
29 września 1944 roku Niemcy otoczyli i rozbili Grupę AK „Kampinos” – była to ostatnia bitwa tego zgrupowania.
Ile mieszkańców mają Budy Zosine?
336 według Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku.
Czy cmentarz w Budach Zosinych jest zabytkiem?
Tak – cmentarz z II wojny światowej wpisano do rejestru zabytków 22 grudnia 1992 roku.
Źródła
- Budy Zosine – Wikipedia
- Wieś Budy Zosine w liczbach (dane GUS: NSP 2021, REGON; zabytki z rejestru NID; cytat z Słownika geograficznego Królestwa Polskiego, t. I, s. 442) – polskawliczbach.pl
- Bitwa pod Jaktorowem – Wikipedia
Sprawdzono 17 listopada 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.