mGrodzisk

Miejscowość

Adamowizna

Adamowizna to wieś w gminie Grodzisk Mazowiecki, położona nad rzeką Mrowną, na południe od miasta. W 2021 roku mieszkało tu 1398 osób; wieś zna się głównie z dworku rodziny Chełmońskich i z własnej parafii.[1]

Adamowizna – co słychać

Wieś i jej dzieje

Wikipedia zalicza Adamowiznę do wsi prywatnych Królestwa Kongresowego; w 1827 roku leżała w powiecie błońskim. W latach 1954–1959 była siedzibą władz gromady Adamowizna, a po jej zniesieniu weszła do gromady Grodzisk Mazowiecki. Dziś jest osobną wsią w gminie, a jej częściami są Stare i Chełmonie.[1]

Przez wieś prowadzi niebieski szlak pieszy z Radziejowic do Grodziska. W latach 1932–1939 mieszkał tu oficer Wojska Polskiego Wiktor Gzowski, zamordowany w 1940 roku w Katyniu. Szkołę podstawową wybudowano na terenie ofiarowanym 24 kwietnia 1953 roku przez Mateusza Chełmońskiego, bratanka malarza Józefa Chełmońskiego.[1]

Dworek Chełmońskich i park

Wikipedia opisuje dworek dr. Mateusza Chełmońskiego jako przykład stylu dworkowego, wzniesiony około 1930 roku według projektu Witolda Pokrowskiego; od dworu widać park ze starodrzewem, oddzielony od budynku sztucznym stawem na Mrownie. W parku stoi też drewniany dworek z początku XX wieku, przeniesiony z pobliskiej Kuklówki. Rejestr zabytków obejmuje w Adamowiźnie drewnianą willę przy ul. dr. M. Chełmońskiego 7, obok której znajdują się dworek, park i ogród.[1][4]

„Metamorfoza miasta” podaje, że dworek wykupiła gmina i poddała go gruntownej renowacji, po której ma służyć jako gminna placówka kultury. „Plan odnowy miejscowości Adamowizna na lata 2008–2018” zakładał zagospodarowanie dworku i parku na cele społeczno-kulturalne i rekreacyjne oraz ścieżki edukacyjne, w tym „Śladami Cichociemnych”. Nazwy właściciela źródła podają niejednolicie: „Album o Grodzisku” podpisuje zdjęcie jako dworek Adama Chełmońskiego, a „Metamorfoza” i Wikipedia mówią o dworku dr. Mateusza Chełmońskiego.[5][6]

Parafia

W Adamowiźnie działa parafia św. Matki Teresy z Kalkuty, należąca do dekanatu grodziskiego archidiecezji warszawskiej. Według archidiecezji liczy około 4200 wiernych z dziesięciu miejscowości, m.in. Odrano-Woli, Radoń i Janinowa. „Metamorfoza miasta” wymienia ją wśród czterech wiejskich parafii dekanatu, obok Izdebna Kościelnego, Kuklówki i Książenic (zob. Książenice).[2][3][5]

Oś czasu

  1. ok. 1930Powstaje dworek dr. Mateusza Chełmońskiego według projektu Witolda Pokrowskiego (data podana przez Wikipedię).[1]
  2. 24 kwietnia 1953Mateusz Chełmoński ofiarowuje teren pod budowę szkoły podstawowej.[1]
  3. 1954–1959Adamowizna jest siedzibą gromady Adamowizna.[1]

Na miejscu dziś

  • We wsi działają parafia i szkoła podstawowa; zabytkowy dworek z parkiem nad stawem został wykupiony przez gminę i odnowiony z przeznaczeniem na placówkę kultury.[1][3][5]

Na co dzień: Adamowizna

Często pytacie

Adamowizna: pytania

3 pytania

Ile mieszkańców ma Adamowizna?

1398 osób według spisu z 2021 roku.

Czyj jest dworek w Adamowiźnie?

Znany jest jako dworek dr. Mateusza Chełmońskiego, bratanka malarza Józefa Chełmońskiego; gmina wykupiła go i odnowiła z myślą o placówce kultury.

Do jakiej parafii należy Adamowizna?

Do parafii św. Matki Teresy z Kalkuty w dekanacie grodziskim, z kościołem przy ul. Promiennej 7.

Źródła

  1. Adamowizna (województwo mazowieckie) – Wikipedia
  2. Parafia św. Matki Teresy z Kalkuty w Adamowiźnie – Wikipedia
  3. Adamowizna. Św. Matki Teresy z Kalkuty – Archidiecezja Warszawska
  4. Willa w Adamowiźnie (rejestr zabytków) – Zabytek.pl, Narodowy Instytut Dziedzictwa
  5. Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
  6. Album o Grodzisku Mazowieckim – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim

Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.