Puszcza Jaktorowska to kompleks leśny na południowy wschód od Żyrardowa, nad Pisią, dawniej rozległa puszcza łowiecka książąt mazowieckich i królów. W 1627 roku padł w niej ostatni znany tur.[1][2]
Królewska puszcza
W XV wieku puszcza zajmowała około 900 km² i była ulubionym miejscem polowań książąt mazowieckich, a potem królów polskich. Razem z puszczami Bolimowską i Korabiewską tworzyła do XVI wieku jednolity obszar leśny, łączący się z Puszczą Kampinoską. Według strony gminy Jaktorów w grudniu 1410 roku król Władysław Jagiełło odpoczywał w puszczach Bolimowskiej i Jaktorowskiej i przez cztery dni polował tu na tury; wrócił w 1433 roku, również na polowania.[1][3]
Rosły tu głównie bory sosnowe i dębowe oraz nieliczne brzozowe; strona gminy wymienia też jesion, jawor, buk i lipę, a w dolinach rzek olszę i wierzbę. Ze zwierząt obok tura żyły jelenie, rysie i dzikie konie. Wieś Jaktorów leżała na skraju puszczy.[1][3]
Ostatni tur
Od początku XV wieku puszcza była główną ostoją turów, chronioną prawem królewskim. Działania podjęte w drugiej połowie XVI wieku, polegające m.in. na dokarmianiu turów zimą i obowiązku regularnych kontroli ich liczby, uznaje się dziś za pierwszy w historii przykład czynnej ochrony przyrody. Mimo to gatunek wyginął na początku XVII wieku.[1][2]
Uznaje się, że ostatni przedstawiciel gatunku padł śmiercią naturalną w Puszczy Jaktorowskiej w 1627 roku; Wikipedia pisze o ostatniej samicy. Według Instytutu Polonika izolowane od dziesięcioleci stado prawdopodobnie padło ofiarą choroby zakaźnej bydła domowego. Wydarzenie upamiętnia pomnik w Jaktorowie odsłonięty w 1972 roku.[1][2]
Co zostało z puszczy
Wikipedia opisuje dzisiejszą Puszczę Jaktorowską jako niewielki, mocno zniszczony przez rabunkową eksploatację kompleks leśny, który skurczył się do około 200 km². Strona gminy Jaktorów nazywa ją natomiast „nieistniejącą już dziś” – źródła różnią się więc w ocenie tego, czy można mówić o puszczy w obecnym krajobrazie, czy jedynie o jej pozostałościach.[1][3]
Oś czasu
Na miejscu dziś
- Pamiątką po turze jest pomnik w Jaktorowie, odsłonięty w 1972 roku; pozostałości puszczy leżą na południowy wschód od Żyrardowa.[1]
Często pytacie
Puszcza Jaktorowska: pytania
3 pytania
Gdzie i kiedy zginął ostatni tur?
W Puszczy Jaktorowskiej na Mazowszu, w 1627 roku; według źródeł padł śmiercią naturalną.
Czy Puszcza Jaktorowska jeszcze istnieje?
Wikipedia opisuje ją jako zmniejszony do ok. 200 km² kompleks leśny; strona gminy Jaktorów pisze, że puszczy już nie ma. Pomnik ostatniego tura stoi w Jaktorowie.
Ile miała powierzchni Puszcza Jaktorowska?
W XV wieku około 900 km².
Źródła
- Puszcza Jaktorowska – Wikipedia
- Róg myśliwski Zygmunta III Wazy – Instytut Polonika
- Historia, Położenie, Przyroda (Strefa Turysty) – Gmina Jaktorów
Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.