mGrodzisk

Malarz · 1849–1914

Józef Chełmoński

Józef Chełmoński (1849–1914) – malarz realista, autor m.in. „Bocianów”. Od 1889 roku do śmierci mieszkał w drewnianym dworku w Kuklówce Zarzecznej, wsi leżącej tuż obok Grodziska, w gminie Radziejowice.[1][2]

Malarz w Kuklówce

Chełmoński urodził się w Boczkach pod Łowiczem, uczył się w Warszawie, a potem w Monachium; przez lata tworzył w Paryżu. W 1889 roku kupił drewniany dworek w Kuklówce i mieszkał w nim do śmierci. Zachowane opisy mówią o położonym na wzgórzu domu wśród pól, łąk i stawów, przy trakcie łączącym Grodzisk z Radziejowicami i Mszczonowem.[1][3][5]

Wieś nazywano w tekstach „Kuklówką pod Grodziskiem”, dziś nosi ona nazwę Kuklówka Zarzeczna i leży w powiecie żyrardowskim, w gminie Radziejowice – nie w gminie Grodzisk Mazowiecki. W folderze Urzędu Miejskiego z 2014 roku dworek opisano jako leżący w „Kuklówce Radziejowickiej”, co jest inną nazwą sąsiedniej miejscowości. Dworek należy do potomków malarza i nie jest udostępniony do zwiedzania; wpisano go do rejestru zabytków w 1962 roku. Album miasta mówi o 26 latach życia malarza w Kuklówce, lata 1889–1914 dają jednak około 25.[2][3][5][6]

Chełmoński zmarł w dworku 6 kwietnia 1914 roku. Został pochowany w Żelechowie. Od 1889 roku w jego malarstwie dominują wyciszone pejzaże, a do obrazów związanych z okolicą należą m.in. „Bociany” i „Odlot ptactwa”.[1][2]

Ślady w Grodzisku

W 2006 roku przy ul. 11 Listopada, na początku deptaka, odsłonięto pomnik malarza autorstwa Mariana Koniecznego. Wzdłuż deptaka na fasadach domów umieszczono reprodukcje obrazów Chełmońskiego (m.in. „Bociany”, „Babie lato”, „Orka”), a Album o Grodzisku nazywa tę galerię jedyną taką w Polsce. Jego imię nosi ulica, a niebieski szlak turystyczny „Śladami Chełmońskiego” jest według „Metamorfozy miasta” najpopularniejszym z grodziskich szlaków. Zob. też historię Grodziska i willę Radogoszcz, gdzie w 2014 roku pokazywano wystawę o malarzu.[1][3][4][5]

W 2014 roku, w setną rocznicę śmierci, miasto włączyło się w ogólnopolskie obchody. Folder „Rok z Chełmońskim” zapowiadał m.in. wycieczkę śladami malarza do Żelechowa, Radziejowic i Kuklówki (5 kwietnia), mszę w kościele św. Anny z kwiatami pod pomnikiem (6 kwietnia) oraz spektakl słowno-muzyczny „Ja, Indjanin z Mazowsza”.[3][4]

Oś czasu

  1. 7 listopada 1849W Boczkach pod Łowiczem rodzi się Józef Chełmoński.[1][3]
  2. 1889Józef Chełmoński kupuje dworek w Kuklówce pod Grodziskiem i osiada w nim na stałe.[1][5][6]
  3. 6 kwietnia 1914W Kuklówce umiera Józef Chełmoński.[1][3]
  4. 10 września 2006W Grodzisku odsłonięto pomnik Józefa Chełmońskiego autorstwa Mariana Koniecznego.[1][4]
  5. 2014Obchody 100. rocznicy śmierci Chełmońskiego w Grodzisku, m.in. spektakl „Ja, Indjanin z Mazowsza”.[3][4]

Na miejscu dziś

  • Pomnik malarza stoi przy ul. 11 Listopada, na początku deptaka; wzdłuż niego biegnie galeria reprodukcji obrazów na fasadach domów.[1][5]
  • Dworek w Kuklówce Zarzecznej zamieszkują potomkowie malarza i nie można go zwiedzać; przed nim stoi kamień z tablicą ku czci Chełmońskiego.[2][6]

Często pytacie

Józef Chełmoński: pytania

3 pytania

Gdzie mieszkał Józef Chełmoński?

Od 1889 roku do śmierci w dworku w Kuklówce Zarzecznej koło Grodziska, w gminie Radziejowice (powiat żyrardowski).

Czy można zwiedzać dworek Chełmońskiego w Kuklówce?

Nie – dworek zamieszkują potomkowie malarza i nie jest udostępniany do zwiedzania.

Gdzie jest pomnik Chełmońskiego w Grodzisku?

Przy ul. 11 Listopada, na początku deptaka; odsłonięto go 10 września 2006 roku.

Źródła

  1. Józef Chełmoński – Wikipedia
  2. Kuklówka Zarzeczna – Wikipedia
  3. Rok z Chełmońskim. Wydarzenia, koncerty, wystawy, spotkania… Grodzisk Mazowiecki 2014 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim, 2014
  4. Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
  5. Album o Grodzisku Mazowieckim – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
  6. Józef Chełmoński’s Manor House in Kuklówka Zarzeczna – Wikipedia

Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.