Willa Haeberlego to eklektyczny budynek z 1897 roku, w którym mieszkał Jan Haeberle i mieściło się biuro założonej przez niego fabryki „Słoń”, wytwarzającej wyroby ścierne. Wpisano ją do rejestru zabytków w 2008 roku; od lat stała niszczejąca, obecnie jest remontowana.[1][2][3]
Rezydencja fabrykanta
Willę wzniósł w 1897 roku Jan Haeberle – konstruktor i wynalazca, założyciel fabryki „Słoń”, która zaczęła działać w tym samym roku. Zakład produkował początkowo osełki do kos i do użytku domowego. W budynku mieszkał właściciel i mieściło się biuro przedsiębiorstwa.[1][4]
Fabryka przetrwała jako Fabryka Tarcz Ściernych; po 1989 roku jej teren zmniejszał się, a „pałacyk dawnego właściciela” opisywano w publikacji miejskiej jako symbol dawnej, rozległej zabudowy zakładu. Ta sama publikacja wymienia Jana Haeberlego, przemysłowca, wśród osób spoczywających na grodziskim cmentarzu.[2]
Wykaz zabytków w Wikipedii podaje, że budynek powstał w 1897 roku i był przebudowywany w latach 1910–1912; deweloper opisuje przebudowę w latach 1900–1912. Biura fabryki przeniesiono z willi w latach 80. XX wieku.[3][4][6]
Zabytek w ruinie i remont
Willa trafiła do rejestru zabytków w 2008 roku. Publikacja Urzędu Miejskiego z 2018 roku (zob. też historia Grodziska) opisuje ją jako unikatowy przykład rezydencji fabrykanta, od kilku dekad popadający w dewastację; gmina nie była właścicielem nieruchomości, więc nie mogła sama przeprowadzić remontu.[2][3]
W 2021 roku budynek należał do dewelopera budującego obok osiedle mieszkaniowe, który zapowiadał kompleksowy remont po zakończeniu inwestycji; obiekt pozostawał pod opieką konserwatora zabytków. Według późniejszego opisu prace zabezpieczające i konserwatorskie ruszyły w 2023 roku i są prowadzone etapami.[1][6]
Oś czasu
Na miejscu dziś
Często pytacie
Willa Haeberlego: pytania
3 pytania
Gdzie jest willa Haeberlego w Grodzisku?
Przy ul. Bałtyckiej 22 według rejestru zabytków NID i opisów prasowych; wykaz zabytków w Wikipedii podaje ul. 1 Maja 22.
Kim był Haeberle i co zbudował w Grodzisku?
Jan Haeberle był konstruktorem i przemysłowcem, założycielem fabryki „Słoń” (wyroby ścierne). W 1897 roku wzniósł obok zakładu willę – mieszkanie i biuro.
Czy willa Haeberlego jest zabytkiem?
Tak, jest wpisana do rejestru zabytków pod numerem A-795 (21 kwietnia 2008).
Źródła
- Stała wśród nowych bloków i niszczała. Teraz zabytkowa willa z 1897 roku dostanie nowe życie – PropertyNews.pl
- Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
- Zabytki Grodziska Mazowieckiego – Wikipedia
- Willa Haeberlego – EBB Nieruchomości
- Budynek biurowo-mieszkalny tzw. willa Haeberlego – Zabytek.pl (Narodowy Instytut Dziedzictwa)
- Jaka przyszłość czeka willę Haeberlego? – Grodzisk News, 2021
Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.