mGrodzisk

Zabytek

Willa Haeberlego

Willa Haeberlego to eklektyczny budynek z 1897 roku, w którym mieszkał Jan Haeberle i mieściło się biuro założonej przez niego fabryki „Słoń”, wytwarzającej wyroby ścierne. Wpisano ją do rejestru zabytków w 2008 roku; od lat stała niszczejąca, obecnie jest remontowana.[1][2][3]

Rezydencja fabrykanta

Willę wzniósł w 1897 roku Jan Haeberle – konstruktor i wynalazca, założyciel fabryki „Słoń”, która zaczęła działać w tym samym roku. Zakład produkował początkowo osełki do kos i do użytku domowego. W budynku mieszkał właściciel i mieściło się biuro przedsiębiorstwa.[1][4]

Fabryka przetrwała jako Fabryka Tarcz Ściernych; po 1989 roku jej teren zmniejszał się, a „pałacyk dawnego właściciela” opisywano w publikacji miejskiej jako symbol dawnej, rozległej zabudowy zakładu. Ta sama publikacja wymienia Jana Haeberlego, przemysłowca, wśród osób spoczywających na grodziskim cmentarzu.[2]

Wykaz zabytków w Wikipedii podaje, że budynek powstał w 1897 roku i był przebudowywany w latach 1910–1912; deweloper opisuje przebudowę w latach 1900–1912. Biura fabryki przeniesiono z willi w latach 80. XX wieku.[3][4][6]

Zabytek w ruinie i remont

Willa trafiła do rejestru zabytków w 2008 roku. Publikacja Urzędu Miejskiego z 2018 roku (zob. też historia Grodziska) opisuje ją jako unikatowy przykład rezydencji fabrykanta, od kilku dekad popadający w dewastację; gmina nie była właścicielem nieruchomości, więc nie mogła sama przeprowadzić remontu.[2][3]

W 2021 roku budynek należał do dewelopera budującego obok osiedle mieszkaniowe, który zapowiadał kompleksowy remont po zakończeniu inwestycji; obiekt pozostawał pod opieką konserwatora zabytków. Według późniejszego opisu prace zabezpieczające i konserwatorskie ruszyły w 2023 roku i są prowadzone etapami.[1][6]

Oś czasu

  1. 1897Jan Haeberle buduje willę i uruchamia fabrykę „Słoń”.[1][4]
  2. 1910–1912Przebudowa willi Haeberlego (wykaz zabytków; deweloper podaje lata 1900–1912).[3][4]
  3. 21 kwietnia 2008Willa Haeberlego trafia do rejestru zabytków.[2][3]
  4. 2023Początek prac remontowych i konserwatorskich w willi Haeberlego.[1]

Na miejscu dziś

  • Budynek stoi na terenie osiedla budowanego przez dewelopera i jest remontowany etapami; według zapowiedzi ma pełnić funkcję mieszkalno-usługową albo usługową.[1][6]

Często pytacie

Willa Haeberlego: pytania

3 pytania

Gdzie jest willa Haeberlego w Grodzisku?

Przy ul. Bałtyckiej 22 według rejestru zabytków NID i opisów prasowych; wykaz zabytków w Wikipedii podaje ul. 1 Maja 22.

Kim był Haeberle i co zbudował w Grodzisku?

Jan Haeberle był konstruktorem i przemysłowcem, założycielem fabryki „Słoń” (wyroby ścierne). W 1897 roku wzniósł obok zakładu willę – mieszkanie i biuro.

Czy willa Haeberlego jest zabytkiem?

Tak, jest wpisana do rejestru zabytków pod numerem A-795 (21 kwietnia 2008).

Źródła

  1. Stała wśród nowych bloków i niszczała. Teraz zabytkowa willa z 1897 roku dostanie nowe życie – PropertyNews.pl
  2. Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
  3. Zabytki Grodziska Mazowieckiego – Wikipedia
  4. Willa Haeberlego – EBB Nieruchomości
  5. Budynek biurowo-mieszkalny tzw. willa Haeberlego – Zabytek.pl (Narodowy Instytut Dziedzictwa)
  6. Jaka przyszłość czeka willę Haeberlego? – Grodzisk News, 2021

Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.