mGrodzisk

Krawiec, działacz socjalistyczny · 1883–1911

Władysław Bartniak

Władysław Bartniak (1883–1911) – krawiec z Łodzi, działacz Polskiej Partii Socjalistycznej – Frakcji Rewolucyjnej i członek jej Organizacji Bojowej. W czerwcu 1910 roku w Grodzisku Mazowieckim dokonał zamachu bombowego na kapitana Iwana Aleksandrowa, naczelnika straży ziemskiej powiatu błońskiego.[1][2]

Od łódzkiej przędzalni do Organizacji Bojowej

Urodził się w rodzinie robotniczej, uczył się krawiectwa, potem pracował w przędzalniach, gdzie zetknął się z ruchem socjalistycznym i wstąpił do PPS. W 1905 roku wziął udział w powstaniu łódzkim i został ciężko ranny. Po rozłamie w partii w 1906 roku przeszedł do Frakcji Rewolucyjnej, pracował jako funkcjonariusz partyjny w Zagłębiu Dąbrowskim oraz w okręgach kielecko-radomskim i lubelskim.[1][2]

W 1909 roku, jak podaje Polski Słownik Biograficzny, po stwierdzeniu u siebie gruźlicy przeszedł do Organizacji Bojowej. Brał udział w akcjach bojowych, między innymi w zamachu na policmajstra lubelskiego w maju 1909 roku.[2]

Zamach w Grodzisku

W marcu 1910 roku Bartniak przyjechał do Grodziska Mazowieckiego, by przygotować zamach na kapitana Iwana Aleksandrowa, naczelnika straży ziemskiej powiatu błońskiego, znanego – według Wikipedii – z okrucieństwa wobec aresztowanych. Zamach bombowy nastąpił 17 czerwca 1910 roku. Aleksandrow został ranny, a odłamki bomby zraniły też samego Bartniaka.[1][2]

Ranny Bartniak próbował się bronić, został jednak ujęty na miejscu. Wywieziono go do Warszawy i osadzono w X Pawilonie Cytadeli. Wikipedia podaje, że zmarł tam na gruźlicę 2 czerwca 1911 roku, nie ujawniwszy władzom swojej tożsamości; Polski Słownik Biograficzny pisze natomiast, że został stracony w 1911 roku na stokach Cytadeli. Wikipedia w jednym miejscu podaje też dla śmierci kwiecień zamiast czerwca – to rozbieżność wewnątrz samego artykułu.[1][2]

Pamięć

Pośmiertnie, 19 grudnia 1930 roku, Bartniak otrzymał Krzyż Niepodległości z Mieczami „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.[1]

Publikacja Urzędu Miejskiego „Metamorfoza miasta” wymienia ulicę Władysława Bartniaka wśród ulic nazwanych imionami osób, które zaznaczyły swoje związki z miastem (zob. patroni ulic Grodziska). Publikacja nie opisuje patrona, więc zbieżność z bohaterem zamachu z 1910 roku wynika z imienia i nazwiska oraz związku z Grodziskiem; sama nazwa ulicy w tekście nie jest objaśniona. Przy tej ulicy mieści się dziś nowa siedziba biblioteki i mediateka.[3]

Oś czasu

  1. 10 listopada 1883W Łodzi rodzi się Władysław Bartniak.[1][2]
  2. 17 czerwca 1910Władysław Bartniak dokonuje w Grodzisku zamachu bombowego na kapitana Aleksandrowa; zostaje ranny i aresztowany.[1][2]
  3. 2 czerwca 1911Śmierć Władysława Bartniaka w Warszawie (okoliczności opisane w źródłach różnie).[1][2]
  4. 19 grudnia 1930Pośmiertne odznaczenie Bartniaka Krzyżem Niepodległości z Mieczami.[1]

Często pytacie

Władysław Bartniak: pytania

3 pytania

Kim był Władysław Bartniak?

Działaczem PPS Frakcji Rewolucyjnej i członkiem jej Organizacji Bojowej, z zawodu krawcem; zmarł w 1911 roku.

Co się stało w Grodzisku 17 czerwca 1910 roku?

Władysław Bartniak dokonał zamachu bombowego na kapitana Iwana Aleksandrowa, naczelnika straży ziemskiej powiatu błońskiego. Aleksandrow został ranny, a Bartniak aresztowany.

Czy w Grodzisku jest ulica Bartniaka?

Tak. Publikacja Urzędu Miejskiego wymienia ulicę Władysława Bartniaka; mieści się przy niej biblioteka i mediateka.

Źródła

  1. Władysław Bartniak – Wikipedia
  2. Władysław Bartniak (1883–1911), krawiec, działacz socjalistyczny – Internetowy Polski Słownik Biograficzny
  3. Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim

Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.