Władysław Bartniak (1883–1911) – krawiec z Łodzi, działacz Polskiej Partii Socjalistycznej – Frakcji Rewolucyjnej i członek jej Organizacji Bojowej. W czerwcu 1910 roku w Grodzisku Mazowieckim dokonał zamachu bombowego na kapitana Iwana Aleksandrowa, naczelnika straży ziemskiej powiatu błońskiego.[1][2]
Od łódzkiej przędzalni do Organizacji Bojowej
Urodził się w rodzinie robotniczej, uczył się krawiectwa, potem pracował w przędzalniach, gdzie zetknął się z ruchem socjalistycznym i wstąpił do PPS. W 1905 roku wziął udział w powstaniu łódzkim i został ciężko ranny. Po rozłamie w partii w 1906 roku przeszedł do Frakcji Rewolucyjnej, pracował jako funkcjonariusz partyjny w Zagłębiu Dąbrowskim oraz w okręgach kielecko-radomskim i lubelskim.[1][2]
W 1909 roku, jak podaje Polski Słownik Biograficzny, po stwierdzeniu u siebie gruźlicy przeszedł do Organizacji Bojowej. Brał udział w akcjach bojowych, między innymi w zamachu na policmajstra lubelskiego w maju 1909 roku.[2]
Zamach w Grodzisku
W marcu 1910 roku Bartniak przyjechał do Grodziska Mazowieckiego, by przygotować zamach na kapitana Iwana Aleksandrowa, naczelnika straży ziemskiej powiatu błońskiego, znanego – według Wikipedii – z okrucieństwa wobec aresztowanych. Zamach bombowy nastąpił 17 czerwca 1910 roku. Aleksandrow został ranny, a odłamki bomby zraniły też samego Bartniaka.[1][2]
Ranny Bartniak próbował się bronić, został jednak ujęty na miejscu. Wywieziono go do Warszawy i osadzono w X Pawilonie Cytadeli. Wikipedia podaje, że zmarł tam na gruźlicę 2 czerwca 1911 roku, nie ujawniwszy władzom swojej tożsamości; Polski Słownik Biograficzny pisze natomiast, że został stracony w 1911 roku na stokach Cytadeli. Wikipedia w jednym miejscu podaje też dla śmierci kwiecień zamiast czerwca – to rozbieżność wewnątrz samego artykułu.[1][2]
Pamięć
Pośmiertnie, 19 grudnia 1930 roku, Bartniak otrzymał Krzyż Niepodległości z Mieczami „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.[1]
Publikacja Urzędu Miejskiego „Metamorfoza miasta” wymienia ulicę Władysława Bartniaka wśród ulic nazwanych imionami osób, które zaznaczyły swoje związki z miastem (zob. patroni ulic Grodziska). Publikacja nie opisuje patrona, więc zbieżność z bohaterem zamachu z 1910 roku wynika z imienia i nazwiska oraz związku z Grodziskiem; sama nazwa ulicy w tekście nie jest objaśniona. Przy tej ulicy mieści się dziś nowa siedziba biblioteki i mediateka.[3]
Oś czasu
- 10 listopada 1883W Łodzi rodzi się Władysław Bartniak.[1][2]
- 17 czerwca 1910Władysław Bartniak dokonuje w Grodzisku zamachu bombowego na kapitana Aleksandrowa; zostaje ranny i aresztowany.[1][2]
- 2 czerwca 1911Śmierć Władysława Bartniaka w Warszawie (okoliczności opisane w źródłach różnie).[1][2]
- 19 grudnia 1930Pośmiertne odznaczenie Bartniaka Krzyżem Niepodległości z Mieczami.[1]
Często pytacie
Władysław Bartniak: pytania
3 pytania
Kim był Władysław Bartniak?
Działaczem PPS Frakcji Rewolucyjnej i członkiem jej Organizacji Bojowej, z zawodu krawcem; zmarł w 1911 roku.
Co się stało w Grodzisku 17 czerwca 1910 roku?
Władysław Bartniak dokonał zamachu bombowego na kapitana Iwana Aleksandrowa, naczelnika straży ziemskiej powiatu błońskiego. Aleksandrow został ranny, a Bartniak aresztowany.
Czy w Grodzisku jest ulica Bartniaka?
Tak. Publikacja Urzędu Miejskiego wymienia ulicę Władysława Bartniaka; mieści się przy niej biblioteka i mediateka.
Źródła
- Władysław Bartniak – Wikipedia
- Władysław Bartniak (1883–1911), krawiec, działacz socjalistyczny – Internetowy Polski Słownik Biograficzny
- Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.