mGrodzisk

Miejsce

Szwedzkie Góry (grodzisko w Chlebni)

Szwedzkie Góry to wczesnośredniowieczne grodzisko w Chlebni, tuż przy granicy Grodziska Mazowieckiego, w dolinie Mrowny. Powstało między XI a XIII wiekiem i nie ma związku ze Szwedami – nazwę wzięło z dawnych opowieści o szańcach z potopu.[1][2][3]

Gród nad Mrowną

Grodzisko leży na podmokłych łąkach w płaskiej dolinie Mrowny, w południowej części Chlebni. Składa się z zewnętrznych wałów na planie ósemki oraz gródka stożkowatego w środku wschodniego pierścienia. Obok znajdują się dwie osady wczesnośredniowieczne, oddalone o ok. 60 i 200 m.[1][3]

Funkcjonowanie obiektu dzieli się na dwie fazy: najpierw gród pierścieniowaty, uzupełniony w XIII wieku gródkiem stożkowatym. Narodowy Instytut Dziedzictwa datuje pierwszą fazę na XI–XII albo XII–XII/XIII wiek, Wikipedia na przełom XI i XII albo XI i XIII wieku, a publikacja miejska ogólnie na XI–XIII wiek. Zabudowa grodu uległa pożarowi, a gród stanął na miejscu starszej osady kultury łużyckiej.[1][3][4]

Badania i nazwa

Stanowisko znano już w latach 20. XX wieku, pierwsze badania weryfikacyjne odbyły się w 1950 roku, a wykopaliska w latach 1967–1970 prowadziła Zofia Wartołowska. W 1985 roku grodzisko i towarzyszące mu osady zarejestrowano w Archeologicznym Zdjęciu Polski. Osadę nr 3 częściowo przebadano w 1995 roku.[1][3]

Nazwa „Szwedzkie Góry” jest według archeologów myląca: wiąże się z powtarzanymi z pokolenia na pokolenie opowieściami, że wzgórza to szańce z czasów potopu szwedzkiego, tymczasem kryją relikty grodziska średniowiecznego.[2]

Związek z nazwą miasta

Ośrodek Kultury opisuje zespół grodowy, który wykształcił się między XI a XIII wiekiem w zakolu Mrowny, na skraju puszczy. Gdy w XIII wieku gród stracił znaczenie, rolę ośrodka przejęła jedna z osad podgrodowych, nazywana na pamiątkę umocnień Grodziszczem lub Grodziskiem – stąd nazwa miasta (zob. Nazwa Grodziska Mazowieckiego). Opis nie wymienia Szwedzkich Gór z nazwy, ale Wikipedia w zestawieniu dziejów Grodziska wiąże z początkami miasta wczesnośredniowieczny gród w Chlebni.[5][6]

Oś czasu

  1. XI–XIII wiekFunkcjonowanie grodu nad Mrowną w Chlebni.[1][4]
  2. 1967–1970Wykopaliska Zofii Wartołowskiej na Szwedzkich Górach.[1][3]
  3. 1985Grodzisko ujęte w Archeologicznym Zdjęciu Polski.[1][3]
  4. wrzesień 2015Uporządkowanie terenu i otwarcie ścieżki dydaktycznej w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa.[2]

Na miejscu dziś

  • Grodzisko jest nieużytkiem przy ul. Chlewińskiej. W 2015 roku gmina uporządkowała teren i ustawiła ilustrowane tablice edukacyjne; galeria etnograficzna Willa Radogoszcz według informacji z 2015 roku organizuje spacery historyczne po Chlebni i lekcje regionalne, a na Szwedzkich Górach odbywały się festyny archeologiczne.[1][2][3]

Często pytacie

Szwedzkie Góry (grodzisko w Chlebni): pytania

2 pytania

Skąd nazwa Szwedzkie Góry?

Z dawnych opowieści o szańcach z potopu szwedzkiego. W rzeczywistości to średniowieczne grodzisko z XI–XIII wieku.

Co to są Szwedzkie Góry w Chlebni?

Dwuczłonowe grodzisko nad Mrowną: gród pierścieniowaty z wałami na planie ósemki i gródek stożkowaty, z XI–XIII wieku.

Źródła

  1. Chlebnia, grodzisko, st. 1 – Zabytek.pl (Narodowy Instytut Dziedzictwa)
  2. „Szwedzkie Góry” bez tajemnic – Nauka w Polsce (PAP), 2015-10-10
  3. Szwedzkie Góry (Chlebnia) – Wikipedia
  4. Metamorfoza miasta. Grodzisk Mazowiecki 1989–2018 – Urząd Miejski w Grodzisku Mazowieckim
  5. Historia miasta – „Poznaj Grodzisk”, Poczekalnia PKP – Ośrodek Kultury Gminy Grodzisk Mazowiecki
  6. Grodzisk Mazowiecki – Wikipedia

Sprawdzono 9 października 2026. Tekst napisała redakcja mGrodzisk na podstawie źródeł powyżej. Znasz więcej albo widzisz błąd? Napisz do nas.