Arcymistrz szachowy, który został w Argentynie, sygnatariusz Deklaracji niepodległości Izraela, nauczyciel Billa Clintona, najszybszy Polak w historii i chłopak z ulicy Traugutta, który opłynął Ziemię. Wszyscy z Grodziska Mazowieckiego. Sprawdź, ilu z nich znasz.
Grodzisk nie ma zwyczaju chwalić się ludźmi. Tadeusz Baird ma u nas szkołę muzyczną, Leonid Teliga pomnik, ale o tym, że urodził się tu sygnatariusz Deklaracji niepodległości Izraela, arcymistrz szachowy albo najszybszy Polak w historii, wie niewielu. Przeszliśmy przez wszystkie biogramy z Wikipedii oznaczone jako „urodzeni w Grodzisku” i „związani z Grodziskiem”, sprawdziliśmy w każdym artykule, na czym ten związek polega, i wybraliśmy piętnaścioro. Zacznij od quizu, a potem przeczytaj, kogo pominąłeś.
0 z 15Zaznacz, o kim już słyszałeś.
Piętnaścioro grodziszczan w liczbach
Pięć wieków Grodziska w życiorysach
Lata życia piętnaściorga osób, od jezuity z XVI wieku do piłkarza z XXI; pasek bez zakończenia to osoba żyjąca
1 Grzegorz Knapski (1564–1638)
jezuita, autor pierwszego wielkiego słownika polszczyzny · urodzony w Grodzisku
Syn grodziskiego sukiennika ułożył słownik, z którego Polacy korzystali przez pokolenia.
Urodził się w Grodzisku w 1564 roku, prawdopodobnie jako syn sukiennika; nazywał się zapewne po prostu Knap. Uczył się w Warszawie i Pułtusku, w 1585 roku wstąpił do jezuitów, pisał po łacinie tragedie wystawiane w kolegiach. Sławę przyniósł mu trzytomowy „Thesaurus Polonolatinograecus”, słownik polsko-łacińsko-grecki, na długo podstawowe narzędzie każdego, kto pisał po polsku. Zmarł w Krakowie.
2 Rudolf Dreszer (1891–1958)
generał brygady, jeden z czterech braci Dreszerów · urodzony w Grodzisku
Z jednego grodziskiego domu wyszło dwóch generałów, poseł i adwokat.
Syn grodziskiego adwokata i notariusza Jana Augusta Dreszera. Studiował elektrotechnikę w Liège, walczył w I wojnie światowej, w wojnie z bolszewikami dowodził ochotniczym pułkiem szwoleżerów, w II wojnie światowej dosłużył się stopnia generała brygady. Jego bracia to Gustaw Orlicz-Dreszer, także generał, Zygmunt, poseł PPS, i Juliusz, oficer i adwokat, również urodzony w Grodzisku. Zmarł w Waszyngtonie.
3 Mordechaj Bentow (1900–1985)
sygnatariusz Deklaracji niepodległości Izraela, minister · urodzony w Grodzisku
Pod aktem założycielskim Izraela z 14 maja 1948 roku jest podpis człowieka z Grodziska.
Urodził się w Grodzisku 28 marca 1900 roku. W Izraelu był prawnikiem i politykiem partii Mapam: ministrem pracy i budownictwa w pierwszym rządzie (1948–1949), ministrem rozwoju (1955–1961) i ministrem budownictwa (1966–1969), posłem do Knesetu pięciu kadencji. Jego nazwisko jest wśród sygnatariuszy Deklaracji niepodległości Izraela.
4 Zofia Siemaszko (1907–2009)
graficzka, rzeźbiarka, medalierka; żyła 102 lata · urodzona w Grodzisku
W powstaniu warszawskim rysowała dla Akcji „N”, po wojnie malowała miniatury; dożyła 102 lat.
Z domu Budzyńska, urodzona w Grodzisku w 1907 roku. Dyplom malarki zrobiła na warszawskiej ASP w 1933 roku, z mężem, rzeźbiarzem Adamem Siemaszką, pracowała przy pawilonie polskim na wystawie światowej w Paryżu w 1937 roku i przy wystroju statków „Sobieski” i „Chrobry”. W czasie wojny była łączniczką Biura Informacji i Propagandy AK, jako grafik brała udział w Akcji „N”. Większość jej przedwojennych obrazów przepadła w 1944 roku. Po wojnie tworzyła miniatury portretowe, medale i tablice pamiątkowe.
5 Mieczysław Najdorf (1910–1997)
arcymistrz szachowy, Polak i Argentyńczyk · urodzony w Grodzisku
Wojna zastała go na olimpiadzie szachowej w Buenos Aires. Został tam na resztę życia.
Mendel Najdorf urodził się w Grodzisku 15 kwietnia 1910 roku. Uczyli go Dawid Przepiórka i Ksawery Tartakower; z reprezentacją Polski zdobył brąz na olimpiadach szachowych w 1935 i 1937 roku i srebro w 1939 w Buenos Aires. Gdy 1 września 1939 roku dotarła tam wiadomość o ataku Niemiec, nie wrócił do Polski. Żona, trzyletnia córka, ojciec i czterech braci nie przeżyli wojny. Jako Miguel Najdorf wygrywał turnieje na całym świecie i zdobywał medale olimpiad szachowych w barwach Argentyny. Zmarł w Maladze.
6 Hanna Malewska (1911–1983)
pisarka, redaktorka naczelna „Znaku” · urodzona w Grodzisku
Urodzona w Jordanowicach, przez trzynaście lat prowadziła najważniejsze katolickie pismo w PRL.
Przyszła na świat 21 czerwca 1911 roku w Jordanowicach, dziś części Grodziska. Studiowała historię na KUL, pisała powieści historyczne: „Żelazna korona” o Karolu V dostała nagrodę Polskiej Akademii Literatury w 1936 roku, „Kamienie wołać będą” opowiadają o budowie katedry w Beauvais. W czasie wojny służyła w łączności Komendy Głównej AK. W latach 1960–1973 była redaktorką naczelną miesięcznika „Znak”. Zmarła w Krakowie.
7 Leonid Teliga (1917–1970)
żeglarz, pierwszy Polak samotnie dookoła świata · wychował się w Grodzisku
Chłopak z ulicy Traugutta, uczeń Szkoły nr 2, opłynął samotnie Ziemię na drewnianym jachcie.
Urodził się w Wiaźmie w Rosji, ale 6 czerwca 1919 roku matka przywiozła jego i brata do Grodziska; zamieszkali przy dzisiejszej ulicy Traugutta 3, a Leonid chodził do Szkoły Podstawowej nr 2. Był oficerem piechoty, lotnikiem w Wielkiej Brytanii, dziennikarzem i tłumaczem. W latach 1967–1969 jako pierwszy Polak samotnie okrążył Ziemię na jachcie „Opty”. Honorowy obywatel Grodziska; jego imię nosi Szkoła Podstawowa nr 5, a na Stawach Goliana stoi jego pomnik.
8 Włodzimierz Markowski (1922–2009)
konstruktor pierwszej radiostacji powstania warszawskiego · urodzony w Grodzisku
W jeden dzień z uszkodzonej „Błyskawicy” zbudował „Burzę”, pierwszą radiostację mówiącą z powstańczej Warszawy.
Syn dyrektora stacji odbiorczej radiostacji transatlantyckiej w Grodzisku, krótkofalowiec od trzynastego roku życia. W AK, pod pseudonimem „Rybka”, produkował radiostacje i odbiorniki dla podziemia. W pierwszych dniach sierpnia 1944 roku z uszkodzonej „Błyskawicy” zbudował w jeden dzień nadajnik foniczny „Burza”, pierwszą radiostację powstania warszawskiego; był jej technikiem, redaktorem i spikerem. Po wojnie przez czterdzieści lat prowadził warsztat radiotechniczny i wygrywał wyścigi motocyklowe. Zmarł w Grodzisku i tu jest pochowany.
9 Zbigniew Pełczyński (1925–2021)
profesor filozofii politycznej w Oksfordzie · urodzony w Grodzisku
Pod jego okiem Bill Clinton pisał w 1968 roku esej o Związku Radzieckim.
Urodził się w Grodzisku 29 grudnia 1925 roku, w czasie wojny walczył w AK i w powstaniu warszawskim. Po wojnie wyemigrował do Wielkiej Brytanii, doktorat o Heglu zrobił w Oksfordzie, gdzie od 1953 roku wykładał filozofię polityczną. Wśród jego studentów byli Bill Clinton, Viktor Orbán i Radosław Sikorski. Honorowy obywatel Grodziska. Zmarł w Oksfordzie.
10 Tadeusz Baird (1928–1981)
kompozytor, współtwórca „Warszawskiej Jesieni” · urodzony w Grodzisku
Jeden z pomysłodawców „Warszawskiej Jesieni”; w Grodzisku ma szkołę muzyczną, ulicę i osiedle.
Urodził się w Grodzisku 26 lipca 1928 roku. Uczył się kompozycji w czasie okupacji, po wojnie studiował w warszawskiej PWSM. Z Kazimierzem Serockim i Janem Krenzem tworzył „Grupę 49”, a w połowie lat 50. stał się jednym z twórców przełomu w polskiej muzyce; jako jeden z pierwszych w Polsce stosował dodekafonię. Był jednym z pomysłodawców i organizatorów Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień” (od 1956 roku), od 1977 roku profesorem zwyczajnym. Jego imię nosi grodziska szkoła muzyczna.
11 Ewa Partum (ur. 1945)
artystka konceptualna, pionierka performansu · urodzona w Grodzisku
Rozsypywała litery alfabetu po podłodze, a widzowie wynosili je na butach w miasto.
Urodzona 25 marca 1945 roku w Grodzisku (z domu Frejdlich). Studiowała w Łodzi i na ASP w Warszawie. Od 1971 roku robiła performanse: w akcji „Obszar na licencji poetyckiej” dwadzieścia cztery litery alfabetu rozsypane na podłodze przyklejały się do podeszew widzów i wędrowały z nimi w przestrzeń publiczną. Od połowy lat 70. zajmowała się niemal wyłącznie tematyką feministyczną, od 1983 roku mieszka i pracuje w Berlinie. W 2025 roku dostała doktorat honoris causa Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu.
12 Marek Grad (1951–2020)
geofizyk, autor pierwszej mapy nieciągłości Moho dla całej Europy · urodzony w Grodzisku
Narysował mapę tego, co jest 30 kilometrów pod naszymi nogami, dla całego kontynentu.
Urodził się w Grodzisku 19 listopada 1951 roku. Sejsmolog i polarnik z Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 1991–2002 dyrektor Instytutu Geofizyki, członek korespondent PAN i członek zagraniczny Fińskiej Akademii Nauk. Badał skorupę ziemską i górny płaszcz Ziemi w Polsce, Finlandii, na Spitsbergenie i w Antarktyce; razem z Timo Tiirą opracował pierwszą cyfrową mapę głębokości nieciągłości Moho dla całej Europy.
13 Marian Woronin (ur. 1956)
sprinter, rekordzista Polski na 100 m od 1984 roku · urodzony w Grodzisku
Zegar pokazał 9,992 sekundy. Oficjalnie 10,00 i do dziś nikt w Polsce nie pobiegł szybciej.
Urodzony w Grodzisku 13 sierpnia 1956 roku. Wicemistrz olimpijski z Moskwy 1980 i mistrz Europy 1978 w sztafecie 4×100 m, brązowy medalista mistrzostw Europy na 100 m. 9 czerwca 1984 roku na Memoriale Kusocińskiego w Warszawie przebiegł 100 m w 10,00 s (zegar wskazał 9,992), ustanawiając rekord Europy, który przetrwał cztery lata, i rekord Polski, który trwa do dziś. Piętnastokrotny mistrz Polski, później radny sejmiku mazowieckiego i prezes Fundacji Polskiej Lekkiej Atletyki.
14 Luiza Złotkowska (ur. 1986)
łyżwiarka szybka, dwa medale olimpijskie, radna Grodziska · mieszkała w Grodzisku
Brąz z Vancouver i srebro z Soczi, a potem mandat w Radzie Miejskiej Grodziska.
Urodzona w Warszawie, skończyła podstawówkę w Milanówku, była zawodniczką UKS Sparta Grodzisk Mazowiecki i zamieszkała w Grodzisku. Trzykrotna olimpijka: brązowa medalistka igrzysk w Vancouver 2010 i srebrna w Soczi 2014, rekordzistka Polski na 5000 m. Karierę zakończyła w lutym 2020 roku. Przewodnicząca Komitetu Zawodniczego POLADA, w kadencji 2018–2023 radna Rady Miejskiej w Grodzisku Mazowieckim.
15 Mateusz Wieteska (ur. 1997)
piłkarz, reprezentant Polski, wychowanek Pogoni · wychowanek Pogoni
Zaczynał w Pogoni Grodzisk, skończył jako kapitan Legii, grał z PSG i pojechał na mundial.
Urodzony w Warszawie w 1997 roku, wychowanek Pogoni Grodzisk Mazowiecki, potem Legii Warszawa, z którą zdobył trzy mistrzostwa Polski. W reprezentacji zadebiutował w czerwcu 2022 roku, w lipcu został kapitanem Legii, a kilka dni później podpisał kontrakt z Clermont Foot i w debiucie we francuskiej lidze grał przeciwko Paris Saint-Germain. Powołany na mistrzostwa świata w Katarze 2022. Grał też w Cagliari, PAOK-u i Kocaelisporze; od lipca 2026 jest zawodnikiem Wieczystej Kraków.
Czym się zajmowali
I jeszcze kilkoro
Na krótszą listę trafili ci, o których Wikipedia mówi mniej, ale związek z miastem ma potwierdzony:
- Barbara Zakościelna (ur. 1998): siatkarka, przyjmująca, zaczynała w UKS Sparta Grodzisk (Wikipedia).
- Kuba Jurzyk (ur. 1992): wokalista i aktor dubbingowy, urodzony w Grodzisku (Wikipedia).
- Konrad Frejdlich (1940–2018): poeta, prozaik i scenarzysta, urodzony w Grodzisku (Wikipedia).
- Lech Zondek (1952–1985): korespondent wojenny, który zginął w Afganistanie; dorastał przy Kościuszki 26, ma w Grodzisku ulicę (Wikipedia).
- Wacław Wieczorek (1958–2011): pilot, wielokrotny mistrz świata i Europy w lataniu precyzyjnym, mieszkał w Grodzisku (Wikipedia).
- Miłosz Kotarbiński (1854–1944): malarz, poeta i kompozytor, zmarł w Grodzisku (Wikipedia).
- Wacława Ada Obłękowska „Hela” (1920–2015): nauczycielka i działaczka społeczna, honorowa obywatelka Grodziska (Wikipedia).
Kogo brakuje? Jeśli znasz osobę z Grodziska, która powinna tu być, i źródło, które to potwierdza, napisz do nas. Dopiszemy w kolejnej wersji tekstu, z poprawką pod tekstem, jak przy każdej zmianie.
Jak powstał ten tekst
Lista pochodzi z kategorii polskiej Wikipedii „Ludzie urodzeni w Grodzisku Mazowieckim” i „Ludzie związani z Grodziskiem Mazowieckim” (stan na 6 października 2026); dla każdej osoby sprawdziliśmy w treści artykułu miejsce urodzenia albo opis związku z miastem i tylko to piszemy. Nie dodawaliśmy niczego spoza tych artykułów, nie sprawdzaliśmy też oficjalnej listy honorowych obywateli w urzędzie. Ilustracja na górze pokazuje przedmioty, nie twarze: nie generujemy wizerunków prawdziwych ludzi. Tekst napisaliśmy z pomocą AI, a przed publikacją przeczytał go i podpisał Rafał. Poprzednie raporty: Nowi grodziszczanie i Pociągiem do Warszawy.
Najczęstsze pytania
Kto urodził się w Grodzisku Mazowieckim?
Między innymi arcymistrz szachowy Mieczysław (Miguel) Najdorf, kompozytor Tadeusz Baird, sprinter Marian Woronin, artystka Ewa Partum, profesor Oksfordu Zbigniew Pełczyński, izraelski minister Mordechaj Bentow, pisarka Hanna Malewska (w Jordanowicach), leksykograf Grzegorz Knapski, generał Rudolf Dreszer, geofizyk Marek Grad, artystka Zofia Siemaszko i konstruktor radiostacji „Burza” Włodzimierz Markowski.
Kim był Leonid Teliga i co łączy go z Grodziskiem?
Leonid Teliga był pierwszym Polakiem, który samotnie opłynął Ziemię (jacht „Opty”, 1967–1969). Urodził się w Wiaźmie, ale od 1919 roku mieszkał z matką w Grodzisku przy dzisiejszej ulicy Traugutta i chodził tu do szkoły. Jest honorowym obywatelem miasta, jego imię nosi Szkoła Podstawowa nr 5, a na Stawach Goliana stoi jego pomnik.
Kto jest honorowym obywatelem Grodziska Mazowieckiego?
Według Wikipedii honorowymi obywatelami Grodziska są między innymi żeglarz Leonid Teliga, profesor Zbigniew Pełczyński i nauczycielka Wacława Ada Obłękowska. Pełnej oficjalnej listy nie sprawdziliśmy w urzędzie.
Który sportowiec z Grodziska ma medale olimpijskie?
Marian Woronin (urodzony w Grodzisku) zdobył srebro w sztafecie 4×100 m na igrzyskach w Moskwie 1980 i do dziś jest rekordzistą Polski na 100 m (10,00 s). Luiza Złotkowska, mieszkanka Grodziska i była zawodniczka UKS Sparta, ma brąz z Vancouver 2010 i srebro z Soczi 2014 w łyżwiarstwie szybkim.
Twoje zdanie
Ilu z tych piętnaściorga znałeś przed przeczytaniem?
Jeszcze nikt nie głosował – bądź pierwszy.
Źródła
Dane z rozkładów policzono 6 października 2026.
- Wikipedia: kategoria „Ludzie urodzeni w Grodzisku Mazowieckim”
- Wikipedia: kategoria „Ludzie związani z Grodziskiem Mazowieckim”
- Wikipedia: Grzegorz Knapski
- Wikipedia: Rudolf Dreszer
- Wikipedia: Mordechaj Bentow
- Wikipedia: Zofia Siemaszko
- Wikipedia: Mieczysław Najdorf
- Wikipedia: Hanna Malewska
- Wikipedia: Leonid Teliga
- Wikipedia: Włodzimierz Markowski
- Wikipedia: Zbigniew Pełczyński
- Wikipedia: Tadeusz Baird
- Wikipedia: Ewa Partum
- Wikipedia: Marek Grad
- Wikipedia: Marian Woronin
- Wikipedia: Luiza Złotkowska
- Wikipedia: Mateusz Wieteska
- Wikipedia: Barbara Zakościelna
- Wikipedia: Kuba Jurzyk
- Wikipedia: Konrad Frejdlich
- Wikipedia: Lech Zondek
- Wikipedia: Wacław Wieczorek
- Wikipedia: Miłosz Kotarbiński
- Wikipedia: Wacława Ada Obłękowska „Hela”
Komentarze 0
Jeszcze nikt nie skomentował. Napisz pierwszy.